Montesquieu Institute: from science to society

Mr. P.W.A. Cort van der Linden

foto Mr. P.W.A. Cort van der Linden
vergrootglas
bron: Beeldbank Nationaal Archief
Source: Parlement.com.

Kleine, statige en beheerste geleerde, die door zijn premierschap tijdens de Eerste Wereldoorlog één van de belangrijkste staatsmannen van de twintigste eeuw werd. Progressief denkende Groningse jurist en hoogleraar. Zoon van een Tweede Kamerlid en zelf enige tijd plaatsvervangend griffier. Liberaal, maar geen partijman. Bracht als minister van Justitie in het kabinet-Pierson (1897-1901) belangrijke wetgeving tot stand onder andere over kinderrecht. Zijn kabinet bracht de Grondwetsherziening van 1917 tot stand, waarbij het algemeen mannenkiesrecht, de evenredige vertegenwoordiging en de financiële gelijkstelling van bijzonder en openbaar onderwijs werden geregeld. Stond als premier boven de partijen en had zeer veel gezag. Kreeg vanwege zijn wijze beleid tijdens de Eerste Wereldoorlog nog tijdens zijn ministerschap de titel 'minister van staat'. Was na 1918 tot op hoge leeftijd staatsraad.

partijloze liberaal
in de periode 1897-1935: minister, minister-president, lid Raad van State

1.

First names

Pieter Wilhelm Adriaan

2.

Personal data

Changes in name or title
P.W.A.C. van der Linden (Pieter Wilhelm Adriaan Cort) (voegde Cort, de naam van zijn overgrootmoeder, bij zijn achternaam)

Place and date of birth
's-Gravenhage, 14 May 1846

Place and date of death
's-Gravenhage, 15 July 1935

3.

Party/Movement

Party/Movement
liberaal

4.

Main functions and occupations

  • minister van Justitie, from 27 July 1897 until 1 August 1901
  • lid Raad van State, from 4 November 1902 until 29 August 1913 (benoemd bij K.B. van 20 oktober 1902)
  • minister van Binnenlandse Zaken, from 29 August 1913 until 9 September 1918
  • minister van Buitenlandse Zaken ad interim, from 29 August 1913 until 27 September 1913 (in afwachting van de komst van jhr. J. Loudon)
  • voorzitter van de ministerraad, from 30 August 1913 until 9 September 1918 (formeel tijdelijk)
  • lid Raad van State, from 8 October 1918 until 1 January 1935 (benoemd bij K.B. van 29 september 1918)

Formal job title
  • minister van staat, from 28 January 1915 until 15 July 1935

cabinet formation
  • (in)formateur, from 17 March 1907 until 21 March 1907 (tijdens crisis in kabinet-De Meester)
  • kabinetsformateur, from 2 August 1913 until 28 August 1913

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Other positions

  • lid Permanent Hof van Arbitrage, from 1918 until 1932
  • lid en voorzitter bestuur Carnegie-Stichting, from 1923 until 1 January 1935

Derived functions (2/6)
  • lid afdeling Waterstaat (Raad van State)
  • lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

6.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

7.

Activities

Activities as prime minister or president (2/3)
  • Legde op 4 april 1916 in een besloten vergadering van de Tweede Kamer een verklaring af over door Duitsland gestelde eisen over handhaving van de Nederlandse neutraliteit met het oog op een mogelijke Engelse landing op de linker Scheldeoever. Naar aanleiding hiervan waren de militaire verloven ingetrokken. Aansluitend aan de besloten vergadering werd een korte verklaring in het openbaar afgelegd.
  • Legde op 20 december 1916 in een besloten vergadering van de Tweede Kamer een verklaring af over het afzien van versoepeling van de verlofregeling vanwege Duitse troepenconcentratie aan de oostgrens en de vrees voor een Britse tegenreactie

Policy-making activities as minister (2/3)
  • Stelde in 1913 Staatscommissies in met betrekking tot de subsidiëring van het bijzonder onderwijs (Staatscommissie-Bos) en inzake de evenredige vertegenwoordiging (Staatscommissie-Oppenheim)
  • Belangrijkste benoemingen tijdens zijn ministerschap (1913-1918): Van Leeuwen (lib., vicepresident Raad van State), J.T. Linthorst Homan (lib., Commissaris der Koningin in Drenthe), jhr. E. Tjarda van Starkenborch Stachouwer (Commissaris der Koningin in Groningen), jhr. Ch.J.M. Ruijs de Beerenbrouck (rk, Commissaris der Koningin in Limburg), A. baron Röell (lib., Commissaris der Koningin in Noord-Holland), F.A.C. graaf van Lynden van Sandenburg (arp, Commissaris der Koningin in Utrecht), J.P. Fockema Andreae (lib., burgemeester van Utrecht), J.W.C. Tellegen (vdb, burgemeester van Amsterdam)

Legislative activities as minister (2/8)
  • Bracht in 1917 een wet tot stand waarbij de zomertijd werd ingevoerd
  • Bracht in 1918 de Archiefwet tot stand. Er komen voor het eerst regels ten aanzien van de overheidsarchieven. De wet legt de verdeling over verschillende archiefbewaarplaatsen vast, regelt de openbaarheid en verplicht tot deskundig beheer. De wet heeft vooral betrekking op archieven van vóór 1813.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

8.

Miscellaneous

algemeen (3/4)
  • Had als premier de naam Duitsgezind te zijn, maar dat was vooral het gevolg van de strikte neutraliteitspolitiek, die door de Entente-landen weinig werd gewaardeeld, en de door zijn op de Duitse rechtsfilosofie beïnvloedde denkwijze
  • Adviseerde in januari 1924 als minister van staat op haar verzoek de koningin over de vastgelopen formatie. Suggeerde de benoeming van een buiten de politiek staande formateur die een extraparlementair kabinet moest trachten te vormen.
  • Werd als één van de weinige politici door prinses Wilhelmina genoemd en geprezen in haar autobiografie 'Eenzaam maar niet alleen'

Private life
  • Zijn eerste echtgenote was een nicht van hem
  • Zijn moeder en eerste echtgenote waren gelieerd aan jhr. H.A. Wttewaall van Stoetwegen (Tweede Kamerlid)
  • Een zoon van hem verongelukte in december 1913 bij een spoorwegongeluk bij het Drentse Beilen

Campaign trail
  • Werd bij de algemene verkiezingen van 1884 in het district Groningen verslagen door S. van Houten

Non-acceptance of political functions
  • minister-president en minister van Binnenlandse Zaken, August 1905
  • kabinetsformateur, 27 February 1926 (na de mislukte poging van Limburg; had geen vertrouwen in voortzetting van diens poging)

Pseudonyms and nicknames
Cort unter den Linden (bijnaam in de Eerste Wereldoorlog vanwege zijn vermeende Duitsgezindheid)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

9.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

10.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.