Montesquieu Institute: from science to society

Dr. G. (Gerrit) Zalm

foto Dr. G. (Gerrit) Zalm
vergrootglas
Source: Parlement.com.

Met twaalf jaar de langstzittende minister van Financiën. Kwam uit een eenvoudig milieu (zijn vader was kolenboer); hardwerkend en wars van dikdoenerij. Doorliep na een studie economie een ambtelijke loopbaan en werd gezaghebbend directeur van het Planbureau. Als minister in het paarse kabinet ontwikkelde hij een nieuwe begrotingsnorm die uitging van een strikte scheiding van overheidsinkomsten en -uitgaven. Was verantwoordelijk voor een omvangrijke herziening van het belastingstelsel en de invoering van de euro. Bepleitte strakke naleving van de begrotingsregels in de EU. Na de verkiezingen van 2002 fractievoorzitter en politiek leider van de VVD. Keerde echter na anderhalf jaar terug naar het ministerschap dat hem beter lag. Lag goed in het parlement zowel door zijn deskundigheid als joviale optreden. Na zijn ministerschap acht jaar voorzitter van de Raad van Bestuur van ABN AMRO.

VVD
in de periode 1994-2007: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, viceminister-president

1.

First name

Gerrit (Gerrit)

2.

Personal data

opmerkingen over de naam en/of titel
Drs. G. Zalm (tot aan hem op 20 oktober 2008 een eredoctoraat werd verleend)

Place and date of birth
Enkhuizen, 6 May 1952

3.

Party/Movement

Party/Parties
  • PvdA (Partij van de Arbeid) (vanaf 1971 tot begin jaren '80)
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)

4.

Main functions and occupations

  • minister van Financiën, from 22 August 1994 until 22 July 2002
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 19 May 1998 until 3 August 1998
  • fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 16 May 2002 until 27 May 2003
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 23 May 2002 until 27 May 2003
  • minister van Financiën en viceminister-president, from 27 May 2003 until 22 February 2007
  • minister van Economische Zaken ad interim, from 3 July 2006 until 7 July 2006 (na het aftreden van minister Brinkhorst)
  • voorzitter Raad van Bestuur N.V. ABN AMRO Group en N.V. Fortis Bank Nederland, from 1 April 2010 until 1 July 2010
  • lid Raad van Bestuur Moody's, kredietbeoordelaar, from July 2018

cabinet formation
  • informateur, from 14 May 1998 until 20 July 1998 (samen met W. Kok en mevrouw E. Borst)
  • informateur, from 28 June 2017 until 11 October 2017

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

Current (2/3)
  • lid Raad van Commissarissen "Shell", from 1 January 2013
  • voorzitter Raad van Advies CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek), from 1 January 2018

Previous (2/15)
  • lid commissie duurzaamheid, Raad van Commissarissen Shell, until 1 January 2016
  • lid Raad van Toezicht VUmc Fonds

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

Policy-making activities as minister (2/10)
  • Bracht in 2004 met staatssecretaris Wijn een plan van aanpak uit over het verminderen van administratieve lasten voor het bedrijfsleven
  • Bereikte in 2005 met zijn collega-minister van Financiën van de Europese Unie een akkoord over aanpassing van het Stabiliteitspact. De begrotingsregels worden in goede economische tijden verscherpt en in economisch slechte tijden versoepeld.

Legislative activities as minister (2/11)
  • Bracht in 2006 de Wet op het financieel toezicht (Stb. 475) tot stand. Deze wet voert twee vormen van toezicht in: prudentieel toezicht en gedragstoezicht. Het prudentieel toezicht wordt uitgeoefend door De Nederlandsche Bank en is gericht op de financiële soliditeit van financiële instellingen. Het gedragstoezicht wordt uitgeoefend door de Autoriteit Financiële Markten en is gericht op ordelijke en transparante financiële processen, zuivere verhoudingen tussen marktpartijen en zorgvuldige behandeling van cliënten. De wet vervangt acht bestaande wetten, waaronder de Wet toezicht kredietwezen 1992 en de Wet toezicht beleggingsinstellingen. (29.708)
  • Bracht in 2006 de Wet werken aan winst (Stb. 631) tot stand. De wet beoogt het vestigingsklimaat te versterken door middel van aanpassingen in de fiscaliteit. Het Vpb-tarief, alsmede het MKB-tarief in de vennootschapsbelasting worden verlaagd, er wordt een tweede MKB-tarief en een MKB-winstvrijstelling in de inkomstenbelasting ingevoerd, alsmede een rentebox en octrooibox. Tevens wordt de dividendbelasting verlaagd. De maatregelen worden mogelijk gemaakt door een combinatie van grondslagverbreding en lastenverlichting. Het wetsvoorstel was ingediend door staatssecretaris Wijn. (30.572)

als (in)formateur
  • Kreeg op 14 mei 1998 samen met W. Kok en E. Borst-Eilers het verzoek een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden van de spoedige totstandkoming van een kabinet van PvdA, VVD en D66. Zij adviseerden daar op 2 augustus toe, nadat onderhandelaars overeenstemming hadden bereikt over een ontwerp-regeerprogramma.
  • Kreeg op 28 juni 2017 van de Tweede Kamer de opdracht om de mogelijkheid te onderzoeken van een kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie dat streeft naar brede steun in de volksvertegenwoordiging. Bracht op 10 oktober 2017 eindverslag uit, waarin hij adviseerde Mark Rutte tot formateur te benoemen. De fracties van de vier partijen stemden in met het totstandgekomen regeerakkoord 'Vertrouwen in de toekomst'.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Miscellaneous

algemeen
  • Nam in oktober 2002 samen met CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen het besluit om de coalitie met de LPF op te zeggen, vanwege het instabiele karakter van die partij
  • Verving in de periode 14 september tot 28 oktober 2004 bij diverse gelegenheden minister-president Balkenende die vanwege een infectie aan zijn voet tijdelijk uitgeschakeld was. Voerde bij de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer in september het woord namens het kabinet.

Private life
Zijn vader was kolenboer

Anecdotes and citations
  • Na zijn studie solliciteerde tevergeefs hij bij prof. De Haan in Groningen, die hij later, toen hij minister was, als Tweede Kamerlid van het CDA weer tegenkwam
  • Vanwege een niet-werkende microfoon riep hij, nadat de Tweede Kamer in juni 1997 een motie-Van der Ploeg/Ybema had aangenomen over het handhaven van de keuze voor een week- of weekendkaart bij de OV-studentenkaart, "We voeren de motie niet uit!!!". Dit leidde tot de nodige hilariteit, maar de Voorzitter gaf hem een kleine reprimande.
  • Bij het laatste Tweede Kamerdebat waaraan hij deelnam, op 15 februari 2007, kwam VVD-Kamerlid Dezentjé Hamming met de volgende motie: De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de minister van Financiën, Gerrit Zalm, de langstzittende minister van Financiën ooit is geweest; constaterende dat dat op zich geen verdienste is, maar wel dat hij zich op bijzondere wijze heeft ingezet voor de publieke zaak; overwegende dat het parlement de minister met zijn gulle lach zal missen, en ook zijn weblog; verzoekt de minister van Financiën, eerst maar eens wat vaker te gaan koken en flipperen en daarna zijn kennis en ervaring weer snel in te zetten, en gaat over tot de orde van de dag." Hij verklaarde die met applaus ontvangen motie 'onaanvaardbaar' (de motie werd weer ingetrokken).

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.