Montesquieu Institute: from science to society

Mr. M.W.F. (Willem) Treub

foto Mr. M.W.F. (Willem) Treub
vergrootglas
bron: Beeldbank Nationaal Archief
Source: Parlement.com.

Vooraanstaand liberaal politicus uit het einde van de negentiende en begin van de twintigste eeuw. Hoogleraar economie in Amsterdam. Behoorde aanvankelijk tot de Radicalen en werd in 1904 Tweede Kamerlid voor de VDB, waarmee hij later echter brak. In 1913 minister in het kabinet-Cort van der Linden. Bezat uitstekende organisatorische kwaliteiten en zorgde tijdens de Eerste Wereldoorlog voor een voortvarend financieel-economisch beleid. Trad in 1916 af vanwege een conflict over het staatspensioen, maar keerde in 1917 weer terug. Werd in 1918 Tweede Kamerlid voor de Economische Bond, een liberale partij die een 'zakelijke' politiek voor stond. Voerde toen een sterk persoonlijke getinte verkiezingscampagne. Was nogal onberekenbaar; productief in denkbeelden, maar weinig resultaatgericht.

VDB, Economische Bond, Neutrale fractie, Vrijheidsbond, partijloze liberaal
in de periode 1904-1921: lid Tweede Kamer, minister

1.

First names

Marie Willem Frederik (Willem)

2.

Personal data

Place and date of birth
Voorschoten, 30 November 1858

Place and date of death
's-Gravenhage, 24 July 1931

3.

Party/Movement

Party/Parties
  • Radicale Bond, from 6 November 1892 until 1895
  • Liberale Unie, from 1900 until March 1901
  • VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), from 17 March 1901 until December 1914
  • partijloos, from December 1914 until 15 December 1917
  • Economische Bond, from 15 December 1917 until 16 April 1921
  • Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", from 16 April 1921 until November 1921

National political party
Neutrale Fractie, from 27 September 1918 until 16 April 1921

4.

Main functions and occupations

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 8 November 1904 until 29 August 1913 (voor het kiesdistrict Assen)
  • minister van Landbouw, Nijverheid en Handel, from 29 August 1913 until 24 October 1914
  • minister van Financiën, from 24 October 1914 until 8 February 1916
  • ambteloos, from 8 February 1916 until 22 February 1917
  • minister van Financiën, from 22 February 1917 until 9 September 1918
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 September 1918 until 15 October 1921
  • fractievoorzitter Neutrale fractie, Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 September 1918 until 28 April 1921
  • voorzitter Ondernemersraad voor Nederlandsch-Indië, from November 1921 until 1 May 1931

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • voorzitter Vereeniging voor Volkenbond en Vrede, around 1925
  • voorzitter uitvoerend comité voor oprichting van een monument voor H.C. Dresselhuys, from 1930 until 1931

Derived functions
voorzitter Commissie van Voorbereiding voor het wetsvoorstel wijziging Gemeentewet en wet op de Inkomstenbelasting 1914 (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from December 1918

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament
  • Sprak als Tweede Kamerlid met name over economische aangelegenheden en sociale en arbeidswetgeving, en daarnaast enkele keren over justitiële onderwerpen

Dissenting voting behaviour (0/1)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


Policy-making activities as minister (2/4)
  • Stelde in 1914 een Leningfonds in, dat werd gevoed door een vrijwillige lening (met als stok-achter-de-deur een verplichte lening) en door opcenten op de inkomstenbelasting. De opbrengst van de lening bedroeg in 1914 275 miljoen gulden.
  • Diende in 1915 in het kader van de bestrijding van de kosten vanwege de oorlogsdreiging wetsvoorstellen in over belasting op voornamen bij geboorte-aangifte (vanaf de tweede voornaam) en op speelkaarten. Het eerste werd niet afgehandeld, het tweede werd in 1919 aangenomen.

Legislative activities as minister (2/8)
  • Bracht in 1917 een nieuwe Zegelwet en Registratiewet in het Staatsblad, die de heffingen regelde op registratie van akten van overdracht van roerende en onroerende zaken, en op akten van schuldbekentenissen, borgtochten en verpanding, jachtakten, wissels, poliszegels, huurzegels en effectenzegels. Het wetsvoorstel was ingediend en in de Tweede Kamer verdedigd door zijn voorganger Van Gijn.
  • Bracht in 1918 de Wet tot heffing eener dividend- en tantièmebelasting tot stand

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Miscellaneous

algemeen (3/9)
  • Kwam in maart 1918 in conflict met minister Posthuma over de financiering van de distributie-uitgaven
  • Maakte tijdens de verkiezingen van 1918 een tournee door Nederland van Maastricht tot Winschoten en van Enschede naar Vlissingen, die bekend zou worden als 'tweeëntwintig stedentocht'
  • Deed 10 juli 1920 een oproep tot verregaande samenwerking of zelfs fusie van Liberale Unie, Bond van Vrij-Liberalen, Economische Bond en andere liberale partijen. Dit gaf de aanzet tot besprekingen die in april 1921 leidde tot oprichting van de Vrijheidsbond.

Private life (3/5)
  • Zijn broer Melchior was een beroemd hoogleraar plantkunde, zijn broer Hector een beroemd hoogleraar gynaecologie.
  • In Voorschoten is een gedenksteen uit het geboortehuis van de gebroeders Willem, Melchior en Hector Treub aangebracht in een winkel
  • Zijn vader was burgemeester en gemeentesecretaris van Voorschoten (1842-1887) en gemeentesecretaris van Veur

Campaign trail (3/7)
  • Versloeg in 1904 bij tussentijdse verkiezingen in het district Assen N.G. Pierson (ul) na herstemming
  • Versloeg in 1905 H. Bos Kzn. (arp)
  • Versloeg in 1909 jhr. L.A.S.J. de Milly van Heiden Reinestein (vl) na herstemming

Non-acceptance of political functions
  • wethouder van Amsterdam, September 1893 (verkiezing niet aangenomen)

Pseudonyms and nicknames
"Minister Voorwaarts"

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.