Montesquieu Institute: from science to society

Mr. L.A. Donker

foto Mr. L.A. Donker
vergrootglas
bron: IISG
Source: Parlement.com.

Vooraanstaand Rotterdamse SDAP- en PvdA-politicus. Was advocaat en bezat als jurist veel gezag in de Tweede Kamer. Leidde vijf jaar op voortreffelijke wijze de parlementaire enquête regeringsbeleid 1940-1945. Volgde in 1951 Van der Goes van Naters op als fractieleider. Werd minister van Justitie in het derde kabinet-Drees, na zelf eerder als formateur te zijn opgetreden. Had een grote werkkracht en bracht een groot aantal wetten tot stand, zoals nieuwe regelingen voor ontslag, voogdij en ondertoezichtstelling, en een nieuwe wet over administratieve rechtspraak. Eiste daardoor veel van zijn ambtenaren en ook van zichzelf. Overleed enkele maanden voor het einde van de kabinetsperiode.

SDAP, PvdA
in de periode 1935-1956: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister

1.

First names

Leendert Antonie

2.

Personal data

Place and date of birth
Almkerk (N.Br.), 7 September 1899

Place and date of death
Rotterdam, 4 February 1956

Place and date of burial
Driehuis-Westerveld, 8 February 1956 (crematie)

3.

Party/Movement

Party/Parties
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), from 1921 until 9 February 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), from 9 February 1946

4.

Main functions and occupations

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 2 October 1935 until 2 September 1952
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, from 20 June 1946 until 2 September 1952
  • lid gemeenteraad van Rotterdam, from 2 September 1946 until 2 September 1952
  • fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 18 September 1951 until 2 September 1952 (vanwege ziekte nam Burger voor hem waar van 16 januari tot 18 september 1951)
  • minister van Justitie, from 2 September 1952 until 4 February 1956

Internment
geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, from August 1942 until December 1943

cabinet formation
  • kabinetsformateur, from 5 August 1952 until 21 August 1952 (poging mislukt)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • lid Staatscommissie inzake herziening van de Nederlandse Burgerlijke Wetgeving, from 3 December 1947 until 2 September 1952
  • voorzitter Raad voor het Rechtsherstel, from October 1948 until 2 September 1952

Derived functions (2/7)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from September 1951 until 2 September 1952
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de wetsontwerpen inzake de Grondwetsherziening (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from November 1951 until April 1952

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament
  • Was justitiewoordvoerder van de SDAP- en PvdA-Tweede Kamerfractie
  • In januari 1948 verwierp de Eerste Kamer met 27 tegen 15 stemmen het door hem namens de parlementaire enquêtecommissie Regeringsbeleid 1940-1945 verdedigde inititiatiefwetsvoorstel tot wijziging van de Enquêtewet (658)

Policy-making activities as minister (2/11)
  • Trok in 1955 een in 1954 ingediend wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie in, nadat een onaanvaardbaar verklaard amendement-Van Rijckevorsel was aangenomen over de samenstelling van een permanent college van advies. Door het amendement-Van Rijckevorsel zou dit in meerderheid uit rechters bestaan. In een nieuw voorstel was dit college geschrapt en werd een taak toebedeeld aan de Vereniging voor Rechtspraak. (3.705)
  • Bij zijn overlijden waren 21 wetsvoorstellen bij de Tweede Kamer aanhangig en 25 in voorbereiding

Legislative activities as minister (2/10)
  • Bracht in 1955 de Wet op de justitiële documentatie en op de verklaringen omtrent het gedrag (Stb. 395) tot stand. Deze wet regelt de toegang tot gegevens over iemands strafblad. Justitiële gegevens zijn slechts in beperkte mate toegankelijk voor personen buiten de rechterlijke macht. De wet vervangt het besluit justitiële documentatie uit 1951. (3.551)
  • Bracht in 1956 een wet (Stb. 42) tot stand waarbij de mogelijkheid van adoptie werd ingevoerd. Bij adoptie staat het belang van het kind voorop. Aan het adopterend gezin wordt de eis gesteld dat het zoveel mogelijk gelijkwaardig is aan het ouderlijk milieu. Er komen eisen aan zowel de adoptief ouders als aan de eventuele samenstelling van het adoptiegezin. Ook kinderlozen mogen kinderen adopteren. Adoptiekinderen krijgen de staat van wettig kind der adoptanten en hun burgerlijke betrekkingen met de oorspronkelijke ouders en bloed- en aanverwanten houden op. Verzet van natuurlijke ouders tegen adoptie via rechtsmiddelen is mogelijk. De Raden voor de kinderbescherming worden belast met het onderzoek bij een verzoek tot adoptie. (3.530)

als (in)formateur
  • Kreeg op 5 augustus 1952 de opdracht tot vorming van een kabinet. Streefde naar vorming van een extra-parlementair kabinet van PvdA, KVP, ARP en CHU. Nadat de KVP de portefeuilleverdeling had afgewezen, vroeg hij op 21 augustus ontheffing van zijn opdracht. Vooral de bezetting van Buitenlandse Zaken en de toebedeling van Volkshuisvesting aan de PvdA waren breekpunten.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Miscellaneous

algemeen
  • Werd in september 1945 door Van der Goes van Naters verslagen bij de verkiezing van een nieuwe fractievoorzitter van de SDAP in de Tweede Kamer
  • Werd in augustus en september 1948, en in september 1949 en 1950 als tweede op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap geplaatst

Private life (3/6)
  • Keerde zich in april 1945 in de Eindhovense edite van "Het Vrije Volk" tegen minister Beel, vanwege diens opvattingen in het zogenoemde 'Eindhovens Adres' over staatkundige vernieuwing uit 1944
  • Werd in januari 1956 getroffen door een hartaanval
  • Voorafgaande aan de crematie in Westerveld werd op 8 februari 1956 een bijeenkomst ter zijner nagedachtenis gehouden in de Rotterdamse Schouwburg

Non-acceptance of political functions
  • minister van Justitie, 1948 (stond op de nominatie)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.