Montesquieu Institute: from science to society

Dr. H. (Hendrik) Colijn

foto Dr. H. (Hendrik) Colijn
vergrootglas
bron: Beeldbank Nationaal Archief
Source: Parlement.com.

Antirevolutionair staatsman, die zijn loopbaan als officier in de binnenlanden van Indië begon. Korte tijd Tweede Kamerlid en als jong minister van Oorlog succesvol. Daarna directeur van een olieconcern. Zeer vermogend. In 1920 opvolger van Kuyper als leider van de ARP. Voerde in 1923-1926 als minister van Financiën een streng bezuinigingsbeleid. Tijdens de crisis van de jaren dertig minister-president. Predikte een beleid van aanpassing, waarbij salarissen en uitkeringen werden verlaagd. Hoffelijk in de omgang. Had ook internationaal goede contacten en gezag. Charismatisch spreker en krachtige persoonlijkheid, die zich het liefst met hoofdlijnen bezighield, maar zichzelf ook wel overschatte. Tamelijk opportunistisch en hard. Riep bij tegenstanders nogal wat weerstanden op. Reageerde soms impulsief, zoals in mei 1940 toen hij langdurige Duitse heerschappij leek te aanvaarden. Stierf in Duitse ballingschap.

ARP
in de periode 1909-1944: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, minister, minister-president

1.

First name

Hendrikus (Hendrik)

2.

Personal data

Changes in name or title
  • H. Colijn, from 2 June 1869 until 20 October 1930
  • Dr. H. Colijn, from 20 October 1930 (nadat aan hem door de Vrije Universiteit te Amsterdam een eredoctoraat was verleend)

Place and date of birth
Burgerveen (gem. Haarlemmermeer), 22 June 1869

Place and date of death
Ilmenau (Dld.), 18 September 1944

Place and date of burial
herbegraven te 's-Gravenhage, 5 June 1947

3.

Party/Movement

Party/Parties
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

4.

Main functions and occupations

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 9 November 1909 until 4 January 1911 (voor het kiesdistrict Sneek)
  • minister van Oorlog, from 4 January 1911 until 29 August 1913
  • minister van Marine ad interim, from 14 May 1912 until 29 August 1913 (na het aftreden van minister J. Wentholt)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, from 15 September 1914 until 10 November 1920 (voor Gelderland)
  • hoofdredacteur "De Standaard", antirevolutionair dagblad voor Nederland, from 1 April 1922 until 2 October 1939
  • fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 11 July 1922 until 11 August 1923
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 25 July 1922 until 15 August 1923
  • minister van Financiën, from 11 August 1923 until 8 March 1926
  • voorzitter van de ministerraad, from 4 August 1925 until 8 March 1926
  • minister van Koloniën ad interim, from 4 August 1925 until 1 October 1925 (in afwachting van de beëdiging van Ch.J.I.M. Welter)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, from 23 September 1926 until 21 August 1929
  • fractievoorzitter ARP Eerste Kamer der Staten-Generaal, from 23 September 1926 until 17 September 1929
  • hoofdredacteur "De Standaard", antirevolutionair dagblad voor Nederland, from 14 July 1927 until 24 May 1933
  • fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 September 1929 until 23 May 1933
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 September 1929 until 26 May 1933
  • minister van Koloniën, from 26 May 1933 until 24 June 1937
  • voorzitter van de ministerraad, from 26 May 1933 until 10 August 1939
  • minister van Economische Zaken ad interim, from 17 April 1934 until 25 June 1934 (na het aftreden van minister T.J. Verschuur)
  • minister van Waterstaat ad interim, from 14 January 1935 until 15 March 1935 (na het overlijden van minister J.A. Kalff)
  • minister van Defensie ad interim, from 2 September 1935 until 24 June 1937
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 8 June 1937 until 25 June 1937
  • minister van Buitenlandse Zaken ad interim, from 24 June 1937 until 4 October 1937 (in afwachting van de benoeming van J.A.N. Patijn)
  • minister van Algemene Zaken, from 8 July 1937 until 10 August 1939 (ministerie ingesteld bij K.B. van 6 juli 1937)
  • minister van Financiën ad interim, from 19 May 1939 until 25 July 1939 (na het aftreden van minister J.A. de Wilde)
  • minister van Economische Zaken ad interim, from 25 July 1939 until 10 August 1939 (in afwachting van de benoeming van prof. I.P. de Vooys)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, from 31 October 1939 until 18 September 1944

Formal job title
  • minister van staat, from 31 August 1929 until 18 September 1944

Internment
  • gevangene te Valkenburg (Lb.), from 30 June 1941 until 28 October 1941
  • gedwongen verblijf te Berlijn, from 29 October 1941 until March 1942
  • gedwongen verblijf te Ilmenau (Dld.), from March 1942 until 18 September 1944

cabinet formation (2/6)
  • kabinetsformateur, from 30 June 1939 until 9 July 1939 (poging mislukt)
  • kabinetsformateur, from 14 July 1939 until 25 July 1939

Military rank (officer) (2/4)
  • kapitein der infanterie, Oost-Indisch Leger, from 1 September 1901 until 1 June 1907
  • majoor der infanterie titulair, Oost-Indisch Leger, 1 June 1907

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • voorzitter organisatiecommissie Volkenbondcomité voor economische en financiële vraagstukken, from December 1939
  • lid Politiek Convent, from 1 July 1940 until 30 June 1941

Derived functions (2/7)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from 15 September 1931 until 21 September 1932
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), from 19 December 1939 until 2 April 1940

Honorary positions
  • erevoorzitter Nationaal Comité 'Het Gedenkteken voor Juliana van Stolberg', from December 1925
  • erevoorzitter Nationale Landstorm Commissie

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament (2/3)
  • Interpelleerde als Eerste Kamerlid in 1929 de ministers Lambooij en Koningsberger over de gebeurtenissen op Curaçao, waar een Venezulaanse bende een overval op een wapendepot had gepleegd, waartegen door de autoriteiten onvoldoende was opgetreden
  • Sprak in de periode 1939-1940 als Eerste Kamerlid alleen bij de algemene beschouwingen over de begroting 1940

Dissenting voting behaviour (0/2)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


Activities as prime minister or president (2/7)
  • Hield in 1938 de feestrede tijdens de viering van het 40-jarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina
  • Hield op 11 april 1939 n.a.v. de mobilisatie van grensbataljons een radiorede, waarin hij aangaf dat er geen enkele reden was voor bijzondere ongerustheid of beduchtheid voor de veiligheid

Policy-making activities as minister (2/8)
  • Zette tegen de zin van het Indisch bestuur de benoeming van W.H. van Helsdingen tot voorzitter van de Volksraad door.
  • Benoemde in 1936 jhr. A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië.

Legislative activities as minister (2/6)
  • Bracht in 1936 als minister van Defensie ad interim samen met minister Oud de Wet op het defensiefonds en de Wet tot versterking der materiële uitrusting van de weermacht tot stand. Instelling van een Defensiefonds van f 53 miljoen werd nodig geacht om de materiële achterstand bij defensie versneld in te halen.
  • Bracht in 1936 als minister van Koloniën een nieuwe bestuursregeling voor Suriname en Curaçao tot stand, waardoor de de Antillen een eigen vertegenwoordigend lichaam (Staten) kregen en Suriname in plaats van een gekozen Koloniale Raad deels gekozen en deels benoemde Staten. Die benoeming zorgde dat niet-vertegenwoordigde minderheden zetels kregen. Er kwam een aanwijzigingsbevoegdheid van de minister voor de Gouverneurs.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Miscellaneous

algemeen (3/16)
  • Bekritiseerde in mei 1940 het vertrek van de Nederlandse regering naar Londen
  • Had rond 18 juni 1940 een ontmoeting met rijkscommissaris Seyss-Inquart, waarin deze hem vermoedelijk gepolst heeft voor een adviseursfunctie in het bezette Nederland. De Duitsers vonden hem echter te anti-nationaal-socialistisch.
  • Bracht in juni 1940 een brochure ('Op de grens van twee werelden') uit, waarin hij een lange periode van Duitse hegemonie op het Europese vasteland voorzag. Nam later echter afstand van die inzichten en ondersteunde toen het politieke verzet.

Private life (3/12)
  • Leed aan suikerziekte en had daarom een aangepast dieet. Tevens maakte hij vaak lange wandelingen.
  • Zijn broer Pieter Arie was burgemeester van Boskoop (1923-1933) en van Alphen aan den Rijn (1933-1944), zijn broer Arie van Nieuwer-Amstel (Amstelveen) (1916-1932)
  • Zijn echtgenote Helena Groenenberg was zijn nicht

Campaign trail
  • Versloeg in 1909 in het kiesdistrict Sneek C.A. Zelvelder (vdb) en H.A.J. van Wijhe (sdap). Werd in het kiesdistrict Gouda na herstemming verslagen door jhr. W.Th.C. van Doorn (l.u.).
  • In 1926 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe
  • In 1937 Eerste Kamerkandidaat in Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

Non-acceptance of political functions (3/7)
  • minister van Buitenlandse Zaken, August 1929 (geweigerd)
  • minister van Financiën, September 1939 (geweigerd)
  • minister-president, December 1939 (geweigerd)

Pseudonyms and nicknames
Dixie (pseudoniem in Ned.-Indië)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.