Montesquieu Institute: from science to society

Mr. P.J.M. (Piet) Aalberse

foto Mr. P.J.M. (Piet) Aalberse
vergrootglas
bron: Fotoarchief Spaarnestad
Source: Parlement.com.

Katholieke voorman, die als minister een belangrijk aandeel had in de sociale wetgeving. Was advocaat en wethouder in Leiden en volgde in 1903 Schaepman op als Kamerlid. Steunde de sociale-wetgevingsvoorstellen van Talma en bracht zelf een wet tegen oneerlijke concurrentie tot stand. Daarna hoogleraar in Delft en in 1918 in het kabinet-Ruijs de Beerenbrouck I de eerste minister van Arbeid. Werd de man van de 8-urendag en bracht diverse belangrijke wetten tot stand. Nadien als Kamerlid vertrouweling en opvolger van Nolens. In 1935 de hoofdrolspeler bij de kabinetscrisis over de financiële politiek van het kabinet-Colijn. Wist echter geen centrumlinks kabinet te vormen. Besloot zijn loopbaan als Kamervoorzitter en staatsraad. Had veel aanzien bij de katholieke vakbeweging, maar werd ook door politieke tegenstanders gewaardeerd.

Rooms-Katholieken, Algemeene Bond (RKSP), RKSP
in de periode 1903-1948: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister, lid Raad van State

1.

First names

Petrus Josephus Mattheüs (Piet)

2.

Personal data

Place and date of birth
Leiden, 27 March 1871

Place and date of death
's-Gravenhage, 5 July 1948

3.

Party/Movement

Party/Parties
  • RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), until 22 December 1945
  • KVP (Katholieke Volkspartij), from 22 December 1945

4.

Main functions and occupations

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 24 February 1903 until 21 June 1916 (voor het kiesdistrict Almelo)
  • hoogleraar staatshuishoudkunde, arbeids- en fabriekswetgeving, mijnrecht en handelsrecht, Technische Hogeschool te Delft, from 20 June 1916 until 26 September 1918
  • minister van Arbeid, from 26 September 1918 until 1 January 1923 (departement ingesteld bij K.B. van 25 september 1918 en naam gewijzigd bij K.B. van 24 november 1922)
  • minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, from 1 January 1923 until 4 August 1925
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 15 September 1925 until 9 November 1937
  • fractievoorzitter RKSP Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 15 September 1931 until 7 May 1936
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 7 May 1936 until 9 November 1937
  • lid Raad van State, from 10 November 1937 until 1 April 1946 (benoemd bij K.B. van 20 oktober 1937)

Formal job title
  • minister van staat, from 31 December 1934 until 5 July 1948 (benoeming niet op 31 augustus 1934 vanwege overlijden van Koningin Emma en Prins Hendrik in 1934)

cabinet formation
  • kabinetsformateur, from 26 July 1935 until 27 July 1935 (poging mislukt)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Party political functions

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Other positions

  • waarnemend secretaris, Indische Missievereeniging, 1945
  • waarnemend secretaris, Centraal Koloniaal Katholiek Bureau, 1945

Derived functions (2/17)
  • lid afdeling Sociale Zaken (Raad van State)
  • lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)

Honorary positions (2/3)
  • erelid Koninklijk Nationaal Steuncomité, 1918
  • erelid Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde, from 1919

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Education

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activities

as Member of the Parliament (2/4)
  • Diende in 1912 met De Geer (CHU) en Van der Voort van Zijp (ARP) een initiatiefvoorstel in over beperking van de nachtarbeid in het bakkersbedrijf. Dit voorstel werd in 1918 ingetrokken.
  • Bracht in 1915 een initiatiefwet tot stand waardoor oneerlijke concurrentie strafbaar werd gesteld

Dissenting voting behaviour (0/7)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


Policy-making activities as minister (2/7)
  • Diende in 1925 samen met minister Heemskerk de ontwerp-Medische Tuchtwet in. Het wetsvoorstel werd in 1928 door de ministers Donner en Slotemaker de Bruïne in het Staatsblad gebracht.
  • Diende in 1925 een ontwerp-Ziekte- en Ongevallenwet in. Het wet in 1927 ingetrokken en toen vervangen door een ontwerp-Ziektewet.

Legislative activities as minister (2/13)
  • Bracht in 1923 de Arbeidsgeschillenwet tot stand. Deze wet riep de functie rijksbemiddelaar in het leven, die in geval van een arbeidsconflict arbitrage door een bemiddelaar konden bevorderen of eventueel zelf konden bemiddelen.
  • Bracht in 1923 een wet tot tijdelijke beperking van de invoer van schoenwerk tot stand. Deze 'Schoenenwet' ter bescherming van de (Brabantse) leerindustrie verviel in 1924.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Miscellaneous

algemeen
  • Werd in juni 1915 gepasseerd voor een hoogleraarschap in de staathuishoudkunde en statistiek aan de Rijksuniversiteit Leiden, hoewel hij door het College van Curatoren als eerste op de voordracht was geplaatst.
  • Speelde in 1916 een belangrijke rol bij de val van minister Treub, door - met zes anderen uit zijn fractie - een motie-Schaper te steunen. Voor hem speelde daarbij als overweging dat hij bezwaren had tegen Treubs zedelijke gedrag (Treub wilde voor de tweede keer scheiden en had een relatie met een gehuwde vrouw).
  • Weigerde op 23 juli 1935 tijdens het debat over het bezuinigingsbeleid namens zijn fractie vertrouwen uit te spreken in het tweede kabinet-Colijn, hetgeen tot een kabinetscrisis leidde. Zag zijn poging om een kabinet met de sociaaldemocraten te vormen echter mislukken, omdat de VDB weigerde daaraan mee te werken.

Private life (3/4)
  • Was eind jaren dertig sympatisant van de Oxford-beweging (morele herbewapening)
  • In de Vegastraat in Amsterdam-Noord bij een wooncomplex van de Katholieke woningbouwvereniging "Het Oosten" werd in 1938 een door Cephas Stauthamer vervaardigd borstbeeld van hem onthuld.
  • Zijn beide broers waren priester. De oudste was pastoor, de jongste rector.

Campaign trail (3/7)
  • Werd in 1909 na herstemming in het kiesdistrict Amsterdam V verslagen door Th.M. Ketelaar (vdb)
  • Versloeg in 1913 F.M. Wibaut (sdap)
  • Was in 1922 nummer 2 op de kandidatenlijst in de kieskring Rotterdam en nummer 3 op de lijst in de kieskring Zwolle en werd niet gekozen

Non-acceptance of political functions
  • minister van Arbeid, Handel en Nijverheid, August 1929
  • Tweede Kamervoorzitter, September 1929

Pseudonyms and nicknames
  • Alphons de Leythe (pseudoniem in zijn jonge jaren)
  • mr. Ae. van Singel Ove (pseudoniem in 1895)
  • Joh. Kerkvliet Azn. (pseudoniem)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Family

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Extended version

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.