Ontwikkelingssamenwerking en Millenniumdoelen VN - Montesquieu Institute

In 2000 hebben de regeringsleiders van de 189 landen van de Verenigde Naties afgesproken om vóór 2015 de grootste wereldproblemen aan te pakken. Het resultaat waren de Millenniumdoelen: acht doelstellingen ten aanzien van armoede, veiligheid en gelijkheid, zoals halvering van het aantal mensen dat honger leidt en een einde aan malaria.

De lidstaten van de Europese Unie hebben zich ook verplicht tot het behalen van de doelstellingen. De EU doet dat met haar budget voor ontwikkelingssamenwerking.

In onderstaande tabel staan de Millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties:

Lange tijd bestreed de EU armoede met name door het besteden van ontwikkelingsgeld aan de opbouw van infrastructuur. Uit onderzoek van onder andere Alliance2015, een groep van Europese non-profit organisaties, blijkt dat de EU op deze manier o.a. faalde bij te dragen aan de millenniumdoelstelling op het gebied van onderwijs, een van de belangrijkste middelen tegen armoedebestrijding. In Afrika alleen zijn nu nog 45 miljoen kinderen die niet naar school kunnen.

In 2005 spraken de landen van de EU nogmaals uit dat zij de Millenniumdoelen van zeer groot belang achtten. De EU-leden zagen dat er vooruitgang was geboekt, maar ze vonden ook dat er meer gedaan moest worden om de doelen in 2015 te kunnen bereiken. In december 2006 bereikten de Raad van de Europese Unie, de Europese Commissie en het Europees Parlement overeenstemming over de programmaperiode 2007-2013.

In die periode is in het ontwikkelingsbudget twee keer zoveel geld beschikbaar voor onderwijs en gezondheidszorg. Het bedrag voor die onderdelen komt uit op 2,5 miljard euro. Bovendien staan de Millenniumdoelen nu meer dan ooit centraal in het ontwikkelingsbeleid. De Nederlands Europarlementariër Max van den Berg onderhandelde namens het EP anderhalf jaar over het nieuwe budget. Hij beschouwde de uitkomst als een overwinning.

De Commissie en de Raad waren in de onderhandelingen voorstander van het op peil houden van financiering van infrastructurele werken. Tegenstanders daarvan redeneren dat dergelijke hulp meer doet voor de 'elite' van de ontwikkelingslanden dan voor de arme mensen. Bovendien is onderwijs altijd de basis van een goed draaiende economie.

Een groter gevaar dat dreigde in de onderhandelingen was de wens van de Raad en de Commissie om het budget op te laten gaan in het algemene budget voor buitenlands beleid. Hierdoor had het geld bijvoorbeeld ook gebruikt kunnen worden voor terrorismebestrijding. Dat is uiteindelijk niet doorgegaan.

Het totale ontwikkelingsbudget in de periode 2007-2013 is vastgesteld op 17 miljard euro. Ook zijn 16 verschillende, ingewikkelde regelingen voor ontwikkelingshulp nu vastgelegd in één zelfstandig ontwikkelingsinstrument (DCI - Development Cooperation Instrument). Naast dit instrument is er ook een apart mensenrechteninstrument en een instrument voor geïndustrialiseerde landen. Naast de 17 miljard euro is de Europese Commissie ook verantwoordelijk voor een begroting van 22,7 miljard euro (het Europees Ontwikkelingsfonds), waardoor tussen 2007 en 2013 in totaal bijna 40 miljard euro besteed kan worden voor het Europese ontwikkelingsbeleid.

Daarnaast was de totale ontwikkelingshulp van de afzonderlijke EU-lidstaten in 2005 ongeveer 43 miljard euro. In 2010 zou dat bedrag op moeten lopen tot 63 miljard euro. Hoewel volgens de OECD de EU-lidstaten in 2010 niet zoals beloofd 0,56% van hun nationale inkomens hebben besteed aan ontwikkelingshulp, heeft de Europese Commissie aangegeven dat een uitgave van 0,7% van de inkomens van lidstaten in 2015 nog steeds mogelijk is. De EU-landen hadden zich eerder verplicht om vanaf 2015 0,7% van hun inkomen te geven aan ontwikkeling. Denemarken, Luxemburg, Zweden en Nederland overschrijden die grens al.

In het verwezenlijken van de Millenniumdoelen wil de Europese Unie prioriteit geven aan Afrika. Daarbij zouden volwassen handels- en politieke betrekkingen moeten worden opgebouwd. Verder is veel aandacht voor de behoeften en rechten van het kind, bijvoorbeeld op het gebied onderwijs, gezondheid en kinderarbeid.

In de praktijk gaat een aanzienlijk deel van het geld naar de zogeheten ACS-landen en naar voormalige koloniën en overzeese gebieden van een aantal lidstaten van de Europese Unie. In 2010 is echter voorgesteld om het ontwikkelingsbeleid aan te passen. Een deel van het ontwikkelingsbudget zou onder beheer van de nieuwe EU-diplomatieke dienst van EU-buitenlandchef Catherine Ashton moeten komen. Als dit plan doorzet zou dit een wijziging van prioriteiten kunnen betekenen. Het gevaar bestaat namelijk dat ontwikkelingsgelden dan vooral besteed worden op basis van handelsbelangen of aan regeringen die de EU goed gezind zijn..

Het doel om armoede in 2015 te hebben gehalveerd, kan in 2015 worden bereikt. Het aantal extreem armen is tussen 1990 en 2005 gedaald van 1,8 miljard naar 1,4 miljard mensen. Bij het tweede doel, om elk kind de basisschool te laten voltooien, is ook grote vooruitgang geboekt: tussen 2003 en 2007 is het aantal aanmeldingen bij basisscholen gestegen van 83 naar 88 procent. Het sterftecijfer van kinderen onder de vijf jaar is aanzienlijk gedaald. In 2008 lag dit op 8,8 miljoen terwijl in 1990 nog 12,6 miljoen jonge kinderen stierven. Wereldwijd gezien betekent dit een daling van een sterftecijfer van 93 op de 1.000 geboorten, naar 65 op de 1.000.

Ook op het gebied van de bestrijding van ziekten is vooruitgang geboekt. Zo is het aantal sterfgevallen door mazelen met 60% gedaald. Ook hebben meer mensen toegang tot beter drinkwater: 87 procent van de wereldbevolking ten opzichte van 77 procent in 1990. De verwachting is dat meer dan 90 procent van de bevolking in 2015 toegang zal hebben tot veiliger drinkwater.

Er is nog maar weinig vooruitgang geboekt in het verminderen van het aantal vrouwen dat op het kraambed overlijdt.

Van 20 t/m 22 september 2010 vond in New York een internationale topconferentie plaats over de Millenniumdoelen. Voorzitter Barroso van de Europese Commissie sprak de Verenigde Naties toe. Hij onderstreepte dat er vooruitgang is geboekt, maar dat de komende vijf jaar nog veel moet gebeuren.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.