Montesquieu Institute: from science to society

Eerste Kamer

Met dank overgenomen van Parlement & Politiek.

De Eerste Kamer is wel een deel van de volksvertegenwoordiging, maar wordt niet rechtstreeks gekozen. De leden van de Provinciale Staten kiezen de 75 Eerste Kamerleden. De Provinciale Staten worden weer wel rechtstreeks gekozen. Men spreekt dan ook wel van 'getrapte' verkiezingen.

De Eerste Kamer is medewetgever. Nadat de Tweede Kamer een wetsvoorstel heeft aangenomen, moet ook de Eerste Kamer het wetsvoorstel nog goedkeuren. In tegenstelling tot de Tweede Kamer kan de Eerste Kamer wetsvoorstellen niet meer wijzigen. Ook ontbeert de Eerste Kamer het recht van initiatief.

De Eerste Kamer beschikt wel over controlerechten (zoals het vragenrecht), maar maakt daar minder gebruik van dan de Tweede Kamer.

De ambtelijke dienst van de Eerste Kamer, met eveneens aan het hoofd de griffier, is veel kleiner dan die van de Tweede Kamer.

1.

De Leden

De Eerste Kamer bestaat uit 75 parlementariërs: volksvertegenwoordigers die op basis van evenredige vertegenwoordiging voor een periode van vier jaar worden gekozen via de kieslijst van een politieke partij. De leden worden indirect gekozen: eerst kiezen burgers leden van de Provinciale Staten. Zij kiezen daarna de Eerste Kamerleden.

Eerste Kamerleden zijn lid van de fractie van de partij waarvoor zij zijn gekozen. Zij stemmen zonder 'last' en zijn in die zin onafhankelijk. Bij hun oordeel spelen politieke afwegingen echter een belangrijke rol.

Eerste Kamerleden kunnen niet worden vervolgd of voor de rechter gedaagd voor hetgeen zij in de Eerste Kamer, mondeling of schriftelijk, te berde brengen. Ministers en staatssecretarissen mogen geen lid zijn van de Eerste Kamer.

2.

Rechten en taken

  • Werkwijze

    De behandeling van een wetsvoorstel door de Eerste Kamer houdt meer in dan alleen een debat en een stemming. Aan het debat gaat een schriftelijke voorbereiding vooraf, waarbij leden commentaar kunnen geven op het voorstel en vragen kunnen stellen.

3.

Wijze van verkiezen

4.

Organisatie

De Eerste Kamer kent zowel een politieke als een ambtelijke organisatiestructuur. Onder de politieke organisatie vallen de diverse fracties, de commissies en het College van Senioren (het 'dagelijkse bestuur'). De ambtelijke organisatie ondersteunt het politieke functioneren van de Kamer. Aan het hoofd daarvan staat de Griffier.

5.

Soorten vergaderingen

De Eerste Kamer kent twee soorten vergaderingen: de openbare plenaire vergadering, waarbij alle 75 leden aanwezig kunnen zijn, en besloten commissievergaderingen. Daarnaast houden fracties als regel wekelijks een vergadering.

6.

Functie en positie

  • Tweekamerstelsel

    Veel landen hebben een parlement dat uit twee Kamers bestaat (denk aan het Britse Lagerhuis en Hogerhuis, aan de Belgische en Franse Kamers en senaten en aan de Bondsdag en Bondsraad in Duitsland). Ook Nederland heeft sinds 1815 twee Kamers en daarmee een tweekamerstelsel ('bicameralisme').

  • Verhouding tot Tweede Kamer

    Het bestaan van twee Kamers kan tot conflicten tussen beide Kamers leiden. Dat gebeurt echter niet vaak, en dat komt doordat de Eerste Kamer - hoewel er formeel geen rangorde bestaat tussen beide Kamers - zichzelf als regel terughoudend opstelt. Hoe zit het precies met de verhoudingen tussen beide Kamers?


meer over