Nabucco-pijplijn - Montesquieu Institute

De Nabucco-pijplijn is een geplande pijpleiding om aardgas te vervoeren uit de landen rondom de Kaspische Zee naar de lidstaten van de Europese Unie. In het plan loopt de pijplijn vanuit Azerbeidzjan, Georgië en Turkije door Oost-Europa naar Oostenrijk. Een deel van de pijplijn loopt volgens het plan door de Kaspische Zee naar Turkmenistan.

Het plan wordt gesteund door de Europese Unie en de Verenigde Staten. Mede door conflicten in het verleden tussen Rusland en Oekraïne, waarbij de gastoevoer naar de Europese Unie tijdelijk werd gestopt, ziet de EU de Nabucco-pijpleiding als een goed alternatief om de afhankelijkheid van energie uit Rusland te verminderen. Rusland, hoofdleverancier van gas aan de EU, steunt het Nabucco-project niet. Het land wil haar sterke positie op de energiemarkt behouden. Als alternatief voor de Nabucco-pijplijn is Rusland gestart met de aanleg van twee pijpleidingen via Duitsland (de zogeheten Nord Stream-pijplijn) en Bulgarije (de zogeheten South Stream-pijplijn).

De tegengestelde belangen in het project maken de Nabucco-pijpleiding controversieel en onderwerp van de actuele geopolitieke discussie en machtspolitiek tussen Rusland en de Westerse landen. Daarnaast zijn er ook andere problemen die de goedkeuring en aanleg van de pijpleiding moeilijk maken. Turkije wil niet verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van de pijpleiding door de Koerdische regio. En de Verenigde Staten hebben bezwaar tegen de invloed van Iran, dat meebeslist over de gaswinning in het Kaspische Zee-gebied. Tenslotte is in Turkmenistan, één van de beoogde bronlanden van het gas, volgens waarnemers sprake van een repressieve en corrupte overheid. Dit maakt het voor de EU vanuit het oogpunt van de mensenrechten lastig om met Turkmenistan te onderhandelen.

Contents of this page

Sharing

1. Deelnemende partijen en coördinatie

2. Actuele ontwikkelingen

Speciaal voor dit enorme project is het bedrijf Nabucco Gas Pipeline International GmbH in het leven geroepen. De aandeelhouders bestaan uit zes energiebedrijven; OMV (Oostenrijk), MOL (Hongarije), Transgaz (Roemenie), Bulgargaz (Bulgarije), BOTAŞ (Turkije) en RWE (Duitsland). Deze aandeelhouders hebben ieder een gelijk aandeel van 16,67 procent in handen. In de nabije toekomst wordt verwacht dat zich nog eens drie energiebedrijven uit Europa en Azië aan het project zullen verbinden. Sinds 2007 functioneert oud-minister van Buitenlandse Zaken en de huidige burgemeester van Den Haag Jozias van Aartsen (VVD) namens de Europese Commissie als coördinator van het Nabucco-project. 

In februari 2002 begonnen de voorbereidingen voor het Nabucco-project toen de eerste gesprekken tussen de aardgasbedrijven OMV (Oostenrijk) en BOTAŞ (Turkije) plaatsvonden. Vijf bedrijven ondertekenden in juni 2002 een intentieakkoord om de Nabucco-pijplijn aan te leggen. De Europese Commissie zegde het jaar daarop financiële steun aan het project toe. In 2008 kwam het project in een stroomversnelling: energiebedrijf RWE (Duitsland) tekende zich in als aandeelhouder en het eerste contract, de garantie van gastoevoer vanuit Azerbeidzjan naar Bulgarije, is inmiddels getekend.

De landen waar de pijpleiding zal komen te liggen (Turkije, Bulgarije, Roemenie, Hongarije en Oostenrijk) bogen zich in juni 2009 en januari 2010 al gezamenlijk over het verdrag dat de overeenkomst tussen de zes landen moet vaststellen. Momenteel hebben Hongarije en Bulgarije het verdrag geratificeerd.

Op 15 maart 2010 verklaarde het Duitse RWE dat de onderhandelingen met Turkmenistan en Azerbeidzjan stroef verlopen. Met name nu Rusland met het plan voor een alternatieve pijplijn (via Rusland) is gekomen en China ook haar plannen voor een pijpleiding vanuit het Kaspische Zee-gebied kenbaar heeft gemaakt, staan Turkmenistan en Azerbeidzjan onder diplomatieke druk. Ondanks deze moeilijke onderhandelingen hoopt de EU dat de pijpleiding in 2014 gereed is om het eerste gas te vervoeren.

In oktober 2010 zorgde het bericht dat de Belgische zakenman Koen Minne een gasovereenkomst met Turkmenistan verwacht te sluiten voor onrust. De samenwerking van Minne met Europese energiebedrijven en Turkmenistan zou een forse klap voor het Nabucco-project betekenen. De Turkmeense overheid heeft al aangegeven dat "Turkmeens gas niet met Turkmeens gas hoeft te concurreren".

Voorafgaand aan de ontmoeting van José Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, met Gurbanguly Berdimuhammedow, president van Turkmenistan, op 15 januari 2011, gaf een Turkmeense diplomaat aan dat het de president onduidelijk is waarom de Europese Unie op dat moment wilde overleggen over de Nabucco-pijplijn. Het staat niet zonder meer vast dat Turkmenistan Nabucco ondersteunt, onder andere vanwege de Russische oppositie tegen het project en de noodzaak van Russische instemming. De reis ging tevens naar Bakoe, hoofdstad van Azerbeidzjan, om daar ook voortgang te boeken rondom de Nabucco-pijplijn.