Reizen in de Europese Unie - Montesquieu Institute

Binnen de Europese Unie mag u vrij reizen. Dit betekent dat u slechts een geldig paspoort of een geldige identiteitskaart nodig heeft om naar andere EU-landen te kunnen reizen. Als burger van een EU-lidstaat bent u geen toerist of reiziger als alle andere, maar heeft u specifieke rechten en mogelijkheden. Zo mag u naar alle andere lidstaten reizen en daar tijdelijk wonen. U beschikt ook over bepaalde faciliteiten en garanties bij (onder meer) particuliere aankopen en transacties, en bij de gezondheidszorg. Verder kunt u als inwoner van de EU overal ter wereld bij elke Europese ambassade aankloppen.

Als u niet langer dan drie maanden in een ander EU-land verblijft, hoeft u geen verblijfskaart aan te vragen. De enige wettelijke verplichting die u in sommige landen hebt, is dat u uw aanwezigheid bij de autoriteiten moet melden. Meestal gebeurt dit automatisch door het invullen van het hotelformulier of via de verhuuraangifte van de eigenaar van de woning die u huurt.

EU-burgers die zich in een andere EU-lidstaat willen vestigen voor een periode van langer dan drie maanden, hoeven sinds 30 april 2006 geen verblijfskaart meer aan te vragen. Zij moeten zich gewoon laten inschrijven bij de bevoegde instanties, wanneer het gastland dat noodzakelijk acht.

Uw familieleden mogen u altijd vergezellen, ook al hebben zij een andere nationaliteit. Wanneer uw familieleden geen EU-burger zijn, kan de lidstaat waarheen of waardoor u wilt reizen, afhankelijk van de nationaliteit van deze familieleden, een inreisvisum verlangen. Het consulaat moet dit visum kosteloos en zonder onnodige formaliteiten afgeven.

Overigens hebben familieleden die geen EU-burger zijn maar wel in een van de landen wonen die de Schengenovereenkomst (zie hieronder) volledig toepassen, geen visum nodig wanneer zij naar een ander Schengenland willen reizen. Zij kunnen, ook zonder dat u hen vergezelt, vrij en zonder visum in het Schengengebied reizen wanneer zij hun paspoort en verblijfsvergunning bij zich hebben.

Vrij reizen, Schengen

Sinds 1985 is de afschaffing van de binnengrenzen voor 13 EU-landen geregeld in het Verdrag van Schengen. In de jaren erna is het aantal deelnemende landen uitgebreid. Mensen die reizen tussen deze zogenoemde Schengenlanden krijgen geen grenscontroles. EU-landen die (nog) niet meedoen zijn: Ierland, het Verenigd Koninkrijk en de later toegetreden landen Roemenië, Bulgarije en Cyprus. De niet EU-landen Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland doen eveneens mee aan Verdrag van Schengen.

Beperkingen aan het vervoer over de grens

Als u binnen de Europese Unie reist, mag u persoonlijke bezittingen meenemen. Wel gelden er beperkingen voor (onder meer) drugs, pornografie en producten die afkomstig zijn van beschermde dier- of plantensoorten. Geneesmiddelen voor eigen gebruik mag u meenemen, maar u mag niet in het bezit zijn van een grotere hoeveelheid geneesmiddelen dan u voor uzelf nodig hebt.

Sommige lidstaten verlangen dat u aangifte doet van het geld dat u bij zich hebt wanneer u hun grondgebied binnenkomt of verlaat. De drempel loopt van land tot land echter sterk uiteen. Als u een groot geldbedrag wilt meenemen, kunt u dan ook het best voor uw vertrek informeren vanaf welk bedrag u aangifte moet doen in het land waar u naartoe reist. De informatieverplichting kan ook gelden als u een groot bedrag van uw bank wilt overmaken naar een andere bank in de EU.

Voor het reizen met geld in en uit de Europese Unie gelden ook regels. Vanaf 15 juni 2007 is het verplicht om aangifte te doen bij de douane van het land waar u de EU inreist of uitgaat wanneer u meer dan 10.000 euro wilt meenemen. Dat kan zijn in de vorm van contant geld, maar ook in de vorm van cheques, aandelen of obligaties.

Onder bepaalde voorwaarden mag u uw huisdieren naar een andere lidstaat meenemen. In de meeste lidstaten is bijvoorbeeld voor honden en katten een geldig bewijs van inenting tegen hondsdolheid vereist. Hiervoor bestaan standaardverklaringen die verkrijgbaar zijn bij uw dierenarts. Voor Zweden, Ierland en het Verenigd Koninkrijk gelden een aantal specifieke voorwaarden.

Aankopen voor persoonlijk gebruik

Wanneer u inkopen doet in een ander land van de Europese Unie mag u in principe zo veel mee de grens over nemen als u wilt. U hoeft daarbij niets te regelen voor de belasting, want die betaalt u volledig op het moment dat u een product aankoopt. Enige voorwaarde is dat de aankopen bedoeld zijn voor persoonlijk gebruik; grote hoeveelheden goederen kunnen er dus voor zorgen dat u extra belasting moet betalen.

Rijbewijs, regels, ongeval

Als u van plan bent per auto naar een ander EU-land te reizen, zorg er dan altijd voor dat u de juiste papieren bij u hebt en dat u op de hoogte bent van eventuele verschillen in verkeersregels. Reizen binnen de Europese Unie heeft ook zijn voordelen; zo heeft u meer rechten in het verhalen van schadevergoeding bij ongevallen dan in landen buiten de EU.

Europees alarmnummer 112

Het belangrijkste hulpmiddel bij nood in ieder EU-land is het alarmnummer 112. Het alarmnummer is hetzelfde in alle EU-landen, en geldt voor zowel mobiele telefoons als vaste lijnen. Hulpdiensten moeten in de toekomst steeds meer de beschikking krijgen over systemen die uw precieze locatie kunnen vaststellen aan de hand van uw telefoonnummer.

Gezondheidszorg

U en uw familieleden hebben bij ziekte of een ongeval tijdens een reis binnen de Europese Unie recht op de noodzakelijke medische verzorging. Voor het snel krijgen van dringende medische zorg, is het nuttig om een Europese ziekteverzekeringskaart of een gelijkwaardig document bij u te hebben. Zonder een dergelijke kaart, zult u voor een medische handeling eventueel het volle pond moeten betalen. U kunt de factuur in dat geval later bij uw verzekeraar indienen; deze zal de kosten vergoeden volgens het tarief dat geldt in het land waar u bent behandeld.

De Europese ziekteverzekeringskaart geeft echter geen recht op een automatische terugbetaling van medische verzorging wanneer u speciaal voor deze verzorging naar het buitenland bent gegaan.

Vliegreizen en pakketreizen

Als uw vlucht vertraging heeft of geannuleerd wordt, kunt u in aanmerking komen voor compensatie. De compensatie geldt voor vluchten binnen de EU of voor vluchten van buiten de Unie naar een EU-land, voor zover het een vlucht van een EU-luchtvaartmaatschappij betreft.

Ook touroperators zijn gebonden aan Europese regels. Als u een pakketreis koopt (combinatie van vervoer, verblijf en eventueel activiteiten), heeft u bepaalde rechten.

Timesharing

De groei van de toeristenindustrie heeft mede geleid tot een sterke toename van contracten betreffende de koop van het gebruiksrecht voor onroerend goed gedurende een bepaalde periode (periode-eigendom of timesharing). Zo kan bijvoorbeeld het recht gekocht worden om gedurende een week per jaar het gebruik te hebben van een appartement aan zee of in de bergen.

Wanneer u een contract met een looptijd van meer dan drie jaar en een timesharingperiode van ten minste één week per jaar sluit, bestaat er Europese wetgeving om u te beschermen. Er zijn onder meer bepalingen over de informatieverschaffing door de verkoper, de taal waarin het contract gesteld moet zijn, een bedenktermijn na ondertekening van het contract, en het verbod op het eisen van voorschotten tijdens de bedenktermijn.

Klachten bij aankoop in het buitenland

Als consument kunt u van mening zijn dat u schade hebt geleden door misleidende reclame of oneerlijke contractbedingen of kunt u een geschil hebben in verband met de aankoop van goederen, het aangaan van een lening of het afsluiten van een verzekering.

Vaak kunnen dergelijke problemen in der minne en kosteloos worden geschikt door een klacht in te dienen bij de betrokken fabrikant, verkoper of dienstverlener. Als dit niets oplevert, kunt u contact opnemen met de Stichting Consumenten Informatiepunt. Deze zal u eventueel adviseren om het Europees klachtenformulier in te vullen.

Geschillen met een overheidsinstantie

Als u denkt dat de nationale, regionale of plaatselijke overheid de rechten die u dankzij de EU-wetgeving hebt, verkeerd heeft geïnterpreteerd of dat u of een van uw familieleden wordt gediscrimineerd, kunt u uw rechten verdedigen door bij de betrokken overheid een klacht in te dienen.

Als u geen bevredigend antwoord krijgt, heeft u andere mogelijkheden om voor uw rechten op te komen. Voor een persoonlijk advies over uw EU-rechten, neemt u contact op met de Wegwijzerdienst voor burgers (een juridische EU-adviesdienst). U kunt daarnaast overwegen een klacht in te dienen bij de EU-dienst Solvit. Eventueel verwijzen deze organisaties u door naar de nationale ombudsman. Ten slotte kunt u een procedure starten door de Europese Commissie te vragen een rechtszaak te starten bij het Europees Hof van Justitie (in de regel is dit een langdurige procedure).

Makkelijker schadevergoeding eisen in ander EU-land vanaf 2009

Het gaat hierbij om eisen tot 2000 euro. Zo kan een eis worden neergelegd in het geval van blikschade na een botsing, of oplichting in een winkel.

Voor het indienen van de eis komt een Europees formulier. Door de nieuwe procedure zijn geen advocaten meer nodig, waardoor bureaucratie en kosten bij schadevergoedingen worden verminderd.