Subsidies van de Europese Unie - Montesquieu Institute

Een aanzienlijk deel van de uitgaven van de Europese Unie is bestemd voor subsidieregelingen. Deze zijn bedoeld om de doelstellingen te realiseren die zijn vastgesteld voor de beleidsterreinen van de EU.

De subsidies die de Europese Unie verleent zijn altijd bedoeld als co-financiering. De lidstaten zullen meestal minimaal 50% van de kosten voor hun rekening moeten nemen.

Financiering van projecten kan via twee wegen lopen:

• - 

  de Europese Commissie delegeert de financiering aan de lidstaten. Het geld kan in beheer komen bij nationale of regionale autoriteiten. Dit geldt vooral voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het structuurbeleid
• - 

  de Europese Commissie verleent subsidies rechtstreeks aan begunstigden, zoals universiteiten, bedrijven, belangengroepen en niet-gouvernementele organisaties

Subsidies kunnen op verschillende manieren worden aangevraagd, afhankelijk van de regeling. De aanvraag kan bij de nationale overheid, nationaal bureau voor de Europese Commissie, of direct bij de Europese Commissie worden ingediend. De Commissie brengt jaarlijks verslag uit over de toewijzing van Europese gelden aan de respectieve lidstaten.

In december 2008 besloot het Europees Parlement dat het makkelijker moet worden om subsidies aan te vragen. De ingewikkelde regels en procedures zijn daarom met terugwerkende kracht vanaf 1 augustus 2006 versoepeld. Het gaat om subsidies tot 1 miljoen euro uit het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF) en het Europees Fonds voor Plattelandsontwikkeling.

Dit zijn financiële instrumenten van de Europese Unie (EU) voor het regionaal beleid. Met dit beleid streeft de Unie ernaar het verschil in ontwikkeling tussen de regio's en tussen de lidstaten onderling te verkleinen. De fondsen zijn een belangrijk instrument ter bevordering van de economische, sociale en territoriale samenhang.

EFRO

Het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) is een van de Europese structuurfondsen en is onder andere bedoeld om de belangrijkste regionale onevenwichtigheden in de Europese Unie terug te dringen. Dit sluit aan bij de doelstellingen van het Europese Regionale beleid. Om dit te bereiken financiert het fonds programma's voor de ontwikkeling en structurele aanpassing van achtergebleven regio's en voor de omschakeling van regio's met afnemende industriële activiteit.

ESF

Het Europees Sociaal Fonds (ESF) is door de Europese Unie opgericht met het doel de mobiliteit op de arbeidsmarkt te bevorderen. Het ESF stelt met name geld ter beschikking om werklozen, 'verborgen' werklozen en gehandicapten aan betere of nieuwe banen te helpen.

Cohesiefonds

Het Cohesiefonds heeft als doel het op peil brengen van de economie van economisch achtergebleven lidstaten. Het fonds is opgericht met de gedachte een sterk economisch blok te vormen met een stabiele munt: de euro.

Tot 1 januari 2007 behoorden de fondsen voor landbouw en visserij tot de structuurfondsen. Vanaf 2007 zijn de fondsen van naam en inhoud veranderd en behoren ze niet meer tot die groep fondsen.

Het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) is vervangen door het Europees Garantiefonds voor de Landbouw (EGFL), en door het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling. Het voordeel is dat er nu een duidelijke scheiding is tussen plattelandsontwikkeling en landbouwsubsidies.

Het Financieringsinstrument voor de oriëntatie van de visserij  is vervangen door het Europees Visserijfonds.

De op EU-niveau ondernomen onderzoeksactiviteiten en de financiering ervan worden sinds 1984 georganiseerd in het kader van vijfjarenprogramma's voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie. In de loop van de tijd zijn de begrotingen voor die programma's aanzienlijk toegenomen: van 3,250 miljard euro voor het eerste kaderprogramma (1984-1987) tot 17,5 miljard voor het zesde kaderprogramma (2002-2006).

Binnen het Kaderprogramma voor onderzoek bestaan meerdere programma's, zoals TMR en COST.

Training en Mobiliteit Onderzoekers (TMR)

Dit programma (afgekort TMR) kent beurzen toe aan onderzoeksorganisaties die onderzoekers ontvangen om een project uit te voeren. De onderzoeker moet afkomstig zijn uit een land dat deelneemt aan het TMR-programma. De beurzen staan beter bekend als de Marie Curie-beurzen.

COST

Dit subsidieprogramma van de Europese Unie heeft als doel om de vorming van internationale netwerken tussen onderzoekers te bevorderen. COST draagt bij aan de doelstellingen van het zevende kaderprogramma voor onderzoek.

Vanaf 2007 zal een kaderprogramma voor innovatie en concurrentievermogen het kaderprogramma voor onderzoek ondersteunen.

Kaderprogramma voor innovatie en concurrentievermogen

Dit kaderprogramma (afkorting CIP) heeft als doel het vermogen te ontwikkelen van MKB-bedrijven om te groeien en te innoveren. Hierbij wordt van belang geacht dat steun aan die bedrijven op een eenvoudige wijze wordt aangeboden. CIP zal aanvullend zijn op het zevende kaderprogramma voor onderzoek. Ook bedrijven uit landen van het Euro-Mediterraan Partnerschap mogen aan het programma deelnemen.

EUROSTARS

Dit subsidieprogramma van de Europese Unie heeft als doel het ondersteunen van onderzoeksprogramma's van kleine en middelgrote bedrijven (MKB). Samenwerking op nationaal en Europees niveau moet hiermee op zowel het publieke als het private vlak worden versterkt. Binnen dit programma krijgen onderzoeksteams van bedrijven de kans om samen te werken met collega-experts uit de rest van Europa.

De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de inhoud en organisatie van het onderwijs. De EU draagt bij aan de ontwikkeling van onderwijs van een hoog niveau, ondersteunt de activiteiten van de lidstaten op het gebied van onderwijs en beroepsopleiding en vult ze aan waar nodig.

Er bestaan zes deelprogramma's voor onderwijs:

Comenius

Dit programma van de Europese Unie, dat onderdeel is van het onderwijsprogramma Leven Lang Leren, beoogt het ondersteunen van het basis- en voortgezet onderwijs. Het programma heeft twee doelstellingen:

• - 

  jongeren en leraren de waarde van de verschillende Europese culturen bijbrengen
• - 

  jongeren ondersteunen in het ontwikkelen van basisvaardigheden die zij nodig hebben in hun latere werk, en voor een actieve rol in de maatschappij

Erasmus

Dit onderwijsprogramma van de Europese Unie, dat onderdeel is van het overkoepelende programma Leven Lang Leren, heeft tot doel:

• - 

  het helpen realiseren van een geïntegreerde Europese onderwijssector
• - 

  het stimuleren van de bijdrage van het hoger (beroeps)onderwijs aan innovatie

Leonardo da Vinci

Dit programma heeft als doel de beroepsopleiding in de Europese Unie te bevorderen. De beroepsopleidingen zouden met behulp van het programma beter moeten aansluiten bij de veranderende behoeften op de arbeidsmarkt. Leonardo da Vinci loopt van 2007 t/m 2013.

Grundtvig

Dit programma van de Europese Unie, dat onderdeel is van het onderwijsprogramma Leven Lang Leren, geeft subsidie aan acties in het volwassenenonderwijs die tot doel hebben:

• - 

  het omgaan met de uitdaging van een vergrijzende Europese bevolking
• - 

  het ondersteunen van volwassenen bij het vergroten van hun kennis en het verbeteren van hun vaardigheden

Transversaal programma

Het transversale programma, dat onderdeel is van het onderwijsprogramma Leven Lang Leren, heeft tot doel het stimuleren van Europese samenwerking op het gebied van onderwijs, en het verbeteren van de kwaliteit en transparantie van de opleidingsstelsels.

Jean Monnet

Dit programma van de Europese Unie beoogt de kennis over de Europese integratie te verbeteren. Met Europese integratie wordt bedoeld de totstandkoming van de Europese samenwerking en de institutionele, juridische, politieke, economische en sociale ontwikkelingen die daarbij komen kijken.

Het belangrijkste programma van de Europese Unie op het gebied van milieu is LIFE.

LIFE

Dit instrument heeft als doel: bijdragen aan de ontwikkeling van innoverende technieken en methoden op milieugebied en aan de verdere ontwikkeling van het milieubeleid van de Europese Unie. Om deze doelstelling te bereiken, worden demonstratieprojecten ondersteund.

Het Directoraat-Generaal Energie en Vervoer van de Europese Commissie kent twee belangrijke programma's.

Intelligente Energie voor Europa

Dit programma geeft invulling aan het energiebeleid van de Europese Unie. Het heeft tot doel financiële ondersteuning te bieden aan lokale, regionale en nationale initiatieven op het gebied van duurzame energiebronnen, energie-efficiëntie, energie-aspecten van het vervoer en internationale actie. Intelligente Energie voor Europa heeft voor de periode 2007-2013 een budget van 727 miljoen euro.

MARCO POLO

Dit programma steunt modelprojecten in verband met gecombineerd goederenvervoer. Voor alle vormen van het goederenvervoer die tot een vermindering van het wegvervoer leiden, kunnen aanvragen worden ingediend.

CULTUUR 2007

Dit programma moet bijdragen aan het ontwikkelen van een gemeenschappelijke Europese culturele ruimte. Hierbij moet de samenwerking worden versterkt tussen scheppende kunstenaars en andere personen en instellingen die met cultuur te maken hebben. CULTUUR 2007, dat loopt van 2007 tot en met 2013, heeft een begroting van 354 miljoen euro.

MEDIA

MEDIA 2007 heeft als doel om de audiovisuele sector te steunen in de verschillende fasen vóór en na productie (verwerving en verbetering van vaardigheden, ontwikkeling van audiovisuele werken, distributie, promotie). Het programma is een voortzetting van de twee programma's MEDIA Plus  en MEDIA Opleiding, die liepen van 2000 tot en met 2006.

Jeugd in Actie

Het doel van dit programma is het betrekken van jongeren bij de democratie en het zorgen voor een actievere rol van jongeren in de maatschappij. Het programma, dat loopt van 2007 tot 2013, heeft een budget van 785 miljoen euro.

Europa voor de burger

Dit programma is een initiatief waarmee de Europese Unie burgers actief wil maken voor de Europese samenleving. Burgers die actief bezig zijn met de Europese integratie zorgen ervoor dat meer kennis is van, en meer begrip voor de samenwerking van de Europese landen.

Sport

Sport speelt een belangrijke rol in het leven van veel Europeanen. Volgens een onderzoek van Eurobarometer uit maart 2010 doet ongeveer 85% van de Europeanen aan sport of een andere vorm van lichaamsbeweging. Van deze groep is 65% minimaal eenmaal per week fysiek actief. De Europese Commissie ziet het belang van sport voor de maatschappij in en onderzoekt of de rol van Europa in de sportwereld groter moet worden.

Tweede Actieprogramma Volksgezondheid

Dit programma heeft als doel de gezondheid van de Europese burgers te bevorderen. Daarnaast moet het de welvaart en de solidariteit tussen de lidstaten vergroten door een betere gezondheid en veiligheid te garanderen. Het programma is bedoeld als aanvulling op het nationale volksgezondheidsbeleid. Het loopt van 2008 tot en met 2013.

Actieprogramma Gezondheid en Consumentenbescherming (2007-2013)

Dit programma vervangt vanaf 1 januari 2007 de aparte programma's voor volksgezondheid en consumentenbescherming. Het programma loopt tot en met 2013. De begroting bedraagt 1,2 miljard euro.

Progress

Dit programma, dat loopt van 2007 tot en met 2013, heeft als doel om financiële steun te verlenen voor het behalen van de doelstellingen van de EU op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken. Er is een bedrag van 743 miljoen euro gereserveerd voor:

Europees Vluchtelingenfonds II

Het tweede Europees Vluchtelingenfonds (EVF II) beoogt lidstaten te ondersteunen bij het opvangen van vluchtelingen en het toepassen van eerlijke en effectieve asielprocedures.

Programma veiligheid en waarborging van vrijheden

Dit programma heeft als doel het bereiken van een goede samenwerking tussen de lidstaten op uitvoerend niveau bij het voorkomen en bestrijden van criminaliteit en terrorisme.

URBACT II

Dit programma heeft als doel het ontwikkelen van stedelijke netwerken. De netwerken houden zich bezig met het duurzaam ontwikkelen van economie, sociale zaken en milieu.

JESSICA

Het programma JESSICA, Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas, heeft als doel het stimuleren van duurzaam investeren en het vergroten van de werkgelegenheid in stedelijke gebieden in de EU. Het is een initiatief van de Europese Commissie in samenwerking met de Europese Investeringsbank (EIB) en de Ontwikkelingsbank van de Raad van Europa (CEB).

INTERACT II

Dit programma heeft als doel het ontwikkelen van goed bestuur bij grensoverschrijdende samenwerking. INTERACT II beoogt de Interreg -projecten te ondersteunen door het mogelijk maken van uitwisseling van kennis, ervaring en informatie.