Kabinet - Hoofdinhoud
Met het begrip kabinet worden alle ministers en staatssecretarissen bedoeld. Een kabinet wordt genoemd naar de minister-president, bijvoorbeeld het kabinet-Drees of het kabinet-Kok. In het spraakgebruik worden de begrippen regering en kabinet vaak door elkaar gebruikt. Strikt genomen, is er echter een verschil tussen beide. Met de term 'regering' duiden we het staatshoofd (koning of koningin) samen met het de ministers aan.
Daarnaast kennen we het begrip 'ministerraad'. Dit is de vergadering van ministers, in principe zonder staatssecretarissen. Staatssecretarissen kunnen echter wel worden uitgenodigd een vergadering van de ministerraad bij te wonen, maar zij hebben daarin dan geen stemrecht. Er wordt ook wel van kabinetsvergadering of kabinetsberaad gesproken. Daarvan is echter alleen sprake als ook staatssecretarissen aanwezig zijn.
Het begrip 'kabinet' wordt ook gebruikt voor secretariaat of ambtelijke dienst. Zo kennen we het Kabinet van de minister-president en het Kabinet der Koningin.
-
Regering en kabinet
De regering is het centrale bestuur van ons land en bestaat uit de Koning en de ministers. Omdat de Koning onschendbaar is en de ministers verantwoordelijk zijn, wordt het kabinet, de ministers en de staatssecretarissen, in de praktijk ook vaak regering genoemd, bijvoorbeeld de regering-Balkenende. Staatsrechtelijk gezien is dat onjuist.
-
Kabinetcrises
Een kabinet kan vanwege een intern conflict of door een conflict met de Tweede Kamer (of Eerste Kamer) ten val komen. Bij interne conflicten kan worden gedacht aan een meningsverschil tussen ministers over een te nemen maatregel of over een wetsvoorstel dat in behandeling is. Conflicten met de Kamer kunnen ontstaan door de verwerping van een belangrijk wetsvoorstel, de aanneming van een door het kabinet afgewezen amendement of (dreigende) aanneming van een motie van afkeuring of van wantrouwen. -
Historische ontwikkeling en overzicht kabinetten
In de negentiende eeuw verschoof de macht van de Koning naar de ministers, die verantwoording moesten afleggen aan het parlement. Tevens werd collectieve besluitvorming in de ministerraad geïntroduceerd. Aan het eind van de negentiende eeuw deed de minister-president, als voorzitter van de ministerraad, zijn intrede. Deze heeft in de twintigste eeuw een steeds sterkere positie in het kabinet gekregen. Sinds 1938 kennen we ministers zonder portefeuille. Sinds 1948 kunnen ook staatssecretarissen deel uitmaken van het kabinet.
