GroenLinks - Montesquieu Institute

GroenLinks is een progressieve milieupartij. Politiek leider van GroenLinks is sinds december 2010 Jolande Sap. De partij werd opgericht op 24 november 1990 als fusie van de Communistische Partij Nederland  (CPN), de Evangelische Volkspartij  (EVP), de Politieke Partij Radikalen  (PPR) en de Pacifistisch-Socialistische Partij  (PSP).

GroenLinks heeft sinds de verkiezingen van 9 juni 2010 tien zetels in de Tweede Kamer. Na de verkiezingen van 22 november 2006 waren dat er zeven. De partij heeft vijf zetels in de Eerste Kamer. GroenLinks maakt deel uit van de oppositie.

Femke Halsema was lijsttrekker bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2003, 2006 en 2010. Sinds het vertrek van Halsema uit de politiek in december 2010 is de politiek leider van GroenLinks Jolande Sap.

GroenLinks heeft een 'groen' karakter. Eén van de doelstellingen van de partij wordt in het beginselprogramma als volgt geformuleerd: "een leefbaar milieu en herstel van het ecologisch evenwicht, in het besef dat natuurlijke hulpbronnen eindig zijn." Verder wil GroenLinks zich inzetten voor beperking van de "materiële consumptiemogelijkheden in het westen".

Ten slotte vindt GroenLinks dat milieuvervuilende sectoren zullen moeten krimpen of helemaal verdwijnen. Milieuvriendelijke productie moet impulsen krijgen en flink gaan groeien.

Het progressieve/linkse karakter van de partij is ook terug te vinden in het beginselprogramma. De idealistische uitgangspunten waaruit het sociale karakter van de partij is af te leiden zijn:

• - 

  een rechtvaardige verdeling van macht, kennis, bezit, arbeid en inkomen, zowel in Nederland als op wereldschaal
• - 

  het recht van leder mens op een behoorlijke bestaanszekerheid, goede huisvesting en toereikende gemeenschapsvoorzieningen
• - 

  verzet tegen uitbuiting en onderdrukking van groepen en volkeren.

Ten slotte wordt in het beginselprogramma uitgelegd waarom de groene en progressieve idealen juist heel goed samengaan:

"Een effectieve milieupolitiek zal verbonden moeten worden met linkse doelstellingen. Een groene politiek vraagt om een mondiale herverdeling van welvaart. Armoede en gebrek aan kennis leiden in ontwikkelingslanden tot milieuvernietiging. Daarnaast zal groene politiek de materiële consumptiemogelijkheden in het Westen beperken. Wanneer de koek kleiner wordt, wordt het verdelingsvraagstuk, en daarmee linkse politiek, belangrijker."

In de periode 2009-2014 is GroenLinks met drie afgevaardigden vertegenwoordigd in het Europees Parlement. Deze zijn lid van de Groenen/Europese Vrije Alliantie.

GroenLinks werd opgericht op 24 november 1990. De geschiedenis van GroenLinks begint bij haar voorlopers: de PSP, de PPR, de EVP en de CPN. Deze linkse radicale partijen hadden de gevestigde politiek al jarenlang met hun kritiek bestookt. De PSP had een pacifistische visie, de CPN een communistische, de PPR had vooral oog voor het milieu en de EVP streed met een evangelische opdracht voor een rechtvaardige samenleving.

Het zogenaamde no-nonsens-klimaat van de jaren '80 van de vorige eeuw leidde er toe dat de partijen met geprononceerde linkse opvattingen steeds minder stemmen trokken. In 1977 was bij de Tweede Kamerverkiezingen het aantal zetels van de kleine linkse partijen geslonken van 16 naar 6 zetels. Vanaf dat moment gingen er dan ook stemmen op bij de kleine linkse partijen om samen te gaan werken.

Die samenwerking kwam pas bij de voorbereiding van de verkiezingen voor het Europese Parlement in 1989. Drie jaar eerder waren de CPN en de EVP uit de Tweede Kamer verdwenen. Op initiatief van de PSP, die daarvoor jarenlang een daadwerkelijk samenwerking tussen de vier kleine linkse partijen in de weg stond, werd er gewerkt aan een gezamenlijk optreden voor de verkiezingen van 1990.

Door de vroegtijdige val van het kabinet-Lubbers in 1989 werd het samenwerkingsproces versneld en werd besloten gezamenlijk onder de naam 'Groen Links' aan de verkiezingen deel te nemen. De kandidatenlijst bestond voornamelijk uit oude gezichten: Ria Beckers van de PPR, Andrée van Es van de PSP, en Ina Brouwer van de CPN. De eerste onafhankelijke kandidaat was Paul Rosenmöller, toen nog vakbondsleider in Rotterdam.

Ondanks een teleurstellende verkiezingsuitslag (Groen Links behaalde zes zetels), werd tot een nauwere samenwerking besloten. Die leidde uiteindelijk tot de oprichting van de nieuwe partij. In de loop van 1991 hieven de oorspronkelijke partijen zich op. De spatie in de naam van de nieuwe partij werd in 1992 verwijderd. Voortaan zou de partij bekend staan als 'GroenLinks'.

In de jaren '90 wierp de partij zich op als een volwaardige oppositiepartij, mede ook omdat het CDA, de grootste oppositiepartij, slecht aan haar nieuwe rol kon wennen. De rol als oppositiepartij ging GroenLinks goed af, mede door het charismatisch optreden van fractievoorzitter Paul Rosenmöller. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1998 wist de partij haar zetelaantal meer dan te verdubbelen: van 5 naar 11 zetels.

Ten tijde van internationale crises, zoals de Golfoorlog (1991) en de NAVO-bombardementen op Servië (1999) en Afghanistan (2001) werken de pacifistische elementen binnen de partij nog als een splijtzwam. Zo werden de bombardementen op Afghanistan eerst gesteund, maar wilde de partij ze vervolgens weer opschorten.

De verandering van het politieke klimaat in Nederland sinds ongeveer 2002 liet ook GroenLinks niet onaangedaan. Mede door bedreigingen aan het adres van zijn familie tradt Paul Rosenmöller terug als politiek leider. Hij werd als fractievoorzitter en partijleider opgevolgd door Femke Halsema, die sinds 1998 voor de partij in de Tweede Kamer zat. De meer liberaal-geörienteerde koers die Halsema voorstond kwam haar op kritiek te staan van oudgedienden in GroenLinks en van de vakbeweging.

Pas bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 groeide GroenLinks weer en kwam de partij uit op 10 zetels. Deze uitslag werd beloond met deelname aan de formatieonderhandelingen in de zomer van 2010. Die besprekingen leidden echter niet tot de door GroenLinks gewenste 'Paars-plus'-coalitie. Partijleider Halsema liet in december 2010 weten de politiek te verlaten en werd opgevolgd door kamerlid Jolande Sap.

Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is dé bron voor informatie  van en over de Nederlandse politieke partijen. Rond GroenLinks is onder meer de volgende informatie online beschikbaar: