Bulgaria - Montesquieu Institute

Bulgarije is in 681 gesticht door Khan Asparoukh. Het was een van de eerste staten in Europa. De geschiedenis van de hoofdstad, Sofia, gaat 5.000 jaar terug, en in de laatste 100 jaar is de bevolking van het land met een factor 100 gegroeid.

Bekende Bulgaren uit het recente verleden zijn onder anderen de Nobelprijswinnaar voor literatuur van 1981, Elias Canetti; John Atanasoff, die in 1939 's werelds eerste elektronische digitale computer gebouwd heeft; violiste Milena Djekova, en theaterregisseur Mladen Kisselov.

Op sportgebied is Bulgarije bekend door kunstschaatser Ivan Dinev, de voetballers Georgi Asparoukhov en Hristo Stoichkov, en de atletes Yordanka Donkova en Stefka Kostadinova. Op diverse Olympische Spelen werden medailles gewonnen bij onder meer worstelen, gewichtheffen, schieten en kanoën.

Bulgarije is op 1 januari 2007 lid geworden van de EU.

Sinds de verkiezingen van 2009 is in Bulgarije een pro-Europese regering in functie, onder leiding van minister-president Boyko Borisov. Daarvoor schommelde de politieke richting van het land per kabinetsperiode van centrumlinks naar centrumrechts.

Na de val van het communisme werd Bulgarije een democratische republiek. De eerste democratische verkiezingen van het land waren in 1990. De daarop volgende verkiezingen waren al in 1991. Aanvankelijk domineerden de socialistische partijen (met deels voormalige communisten) de Bulgaarse politiek, maar vrijwel altijd hadden kabinetten steun van de gematigd liberale partijen nodig.

Vanaf 2000 zijn de liberale partijen verder in opmars. Tussen 2005 en 2009 was er nog een centrumlinks kabinet, maar de centrumrechtse lijn vanaf 2000 is weer doorgezet.

Bulgarije is een parlementaire republiek, waarin de president het staatshoofd is. Sinds 1990 wordt de president voor een periode van vijf jaar rechtstreeks gekozen door de bevolking. Sinds 2002 is de socialist Georgi Parvanov president van Bulgarije. In 2006 wist hij de verkiezingen opnieuw te winnen en is daarmee bezig met zijn tweede termijn. De grootste politieke daad van Parvanov was het bij elkaar brengen van een coalitie van drie partijen, zodat Bulgarije toe kon treden tot de Europese Unie.

De president heeft in Bulgarije op het oog een symbolische functie, omdat de minister-president verantwoordelijk is voor het regeringsbeleid. Maar de president kan grondwetswijzigingen voorstellen en - bovenal - kan hij een wetsvoorstel terug naar het parlement sturen. Op die manier dwingt de president het parlement en de regering nog eens na te denken over het voorstel. Alleen als het parlement unaniem instemt met het wetsvoorstel, kan de beslissing van de president worden verworpen.

De parlementsleden, die zitting hebben in de Nationale Assemblee (Narodno Sabranie), kunnen net als de regering wetsvoorstellen indienen. Ook kunnen zij bepalen wanneer er presidentsverkiezingen zijn en ratificeren zij internationale verdragen. Daarnaast kiest het parlement de minister-president.

kiesstelsel

De Bulgaren kiezen zowel de volksvertegenwoordiging als de president. De Nationale Assemblee bestaat uit 240 volksvertegenwoordigers, waarvan er 209 via evenredige vertegenwoordiging voor een periode van vier jaar worden gekozen. De overige 31 vertegenwoordigen de provincies en de grootste steden door middel van het meerderheidsstelsel.

partijen

De politieke partijen in Bulgarije werken veelvuldig samen rond verkiezingen. Daarom zijn er regelmatig coalities van kleinere partijen, die samen tegenover de grote partijen staan. Deze coalities verschillen van tijd tot tijd. 

Daarnaast zijn er partijen die wel op eigen kracht deelnemen aan de verkiezingen. De voormalige Bulgaarse koning Simeon II richtte in 2011 de Nationale Beweging Simeon II (Nacionalno Dvizenie Simeon Vtori, NDSV) op. De NDSV is een liberale partij en is voorstander van zowel aansluiting bij Europa als aansluiting bij Rusland. Vanaf 2007 heet de partij de Nationale Beweging voor Stabiliteit en Vooruitgang (Nacionalno Dvizenie za Stablinost i Vazhod).

Verreweg de grootste coalitie is de KB Bulgarije (Koalitsiya za Bulgaria, Coalitie voor Bulgarije). Deze samenwerking van acht partijen, allen socialistisch of sociaaldemocratisch, behaalde tijdens de verkiezingen van 2005 31% van de stemmen. In 2009 behaalde de partij 17% van de stemmen. De belangrijkste partij binnen KB is de Bulgaarse Socialistische Partij.

Een andere, kleinere, coalitie is de Nationale Aanvalsunie (Nacionalen Sajoez Ataka). Deze coalitie, ook wel Ataka genoemd, is nationalistisch van aard. Het is een samenwerking van drie kleine partijen, die samen ongeveer 9% van de parlementszetels bezetten.

De DPD (Dvizenie za Prava i Svobodi, Beweging voor Recht en Vrijheid) is een liberale partij, die de Turkse minderheid in Bulgarije vertegenwoordigt. De partij kent zijn oorsprong in een ondergronds protest tegen de communistische regel dat iedereen, dus ook de Turkse inwoners van Bulgarije, een orthodox-slavische naam diende te hebben. Sinds de val van het communisme is de partij regelmatig onderdeel geweest van de regering.

De ODS (Obedineni Demokraticni Sili, Verenigde Democratische Krachten) is een unie van vijf centrumrechtse partijen. Na de verloren verkiezingen in 2001 werd de coalitie steeds minder belangrijk.

De conservatieve DSB (Demokrati za Silna Bulgaria, Democraten voor een Sterk Bulgarije) is een afsplitsing van de Verenigde Democratische Krachten, die in 2001 een zware nederlaag bij de verkiezingen leed. In 2004, na een andere desastreus verlopen verkiezingsronde voor de UDF, besloot Ivan Kostov zich af te scheiden.

Tijdens de verkiezingen van 2009 bleek dat de in 2006 opgerichte centrumrechtse partij GERB (Grazhdani za Evropeysko Razvitie na Balgariya, Burgers voor Europese Ontwikkeling in Bulgarije) een grote overwinning had geboekt. De partij haalde bij zijn eerste deelname aan de parlementsverkiezingen bijna 40% van de stemmen en heeft in het parlement 116 zetels.

In 2009 werd bekend dat de ODS en de DSB bij de volgende verkiezingen de handen ineen zouden slaan onder de naam Blauwe Coalitie (Sinyata Koalitsia, SK).

Het huidige kabinet trad aan na de verkiezingen van 5 juli 2009. Minister-president is Boyko Borisov, leider van GERB. Tot januari 2010 was Rumiana Jeleva minister van Buitenlandse Zaken. Zij werd in 2009 afgewezen als Bulgaarse eurocommissaris. Alle ministers zijn lid van GERB.

• * 

  Voor 2001 nam de Bulgaarse Socialistische Partij (BSP) als individuele partij deel aan de verkiezingen. Vanaf 2001 was het een onderdeel van KB.

** Sinds 2009 werken ODS en DSB samen onder de vlag van SK.