Verenigde Naties (VN) - Montesquieu Institute

Deze intergouvernementele organisatie waarvan 192 landen lid zijn, is opgericht in 1945 en komt op voor de internationale vrede en veiligheid. De Verenigde Naties (VN) zijn een mondiale organisatie van overheden, samenwerkend op het gebied van internationaal recht, mondiale veiligheid, behoud van humanitaire rechten, ontwikkeling van de wereldeconomie en het onderzoek naar sociaal-maatschappelijke en culturele ontwikkelingen.

De VN heeft een intergouvernementele structuur, wat inhoudt dat de samenwerking plaatsvindt tussen de regeringen van de 192 lidstaten. De lidstaten behouden hun eigen beslissingsbevoegdheid bij de besluitvorming. Deze intergouvernementele structuur verschilt van de supranationale besluitvorming - zoals bij enkele organen van de Europese Unie - waarbij lidstaten hun beslissingsbevoegdheid op verschillende beleidsterreinen afstaan aan een hogere autoriteit.

De grondslag van de VN is vastgelegd in het 'Handvest van de Verenigde Naties'. Dit document bepaalt de rechten en plichten van de lidstaten en legt de organen en procedures van de Verenigde Naties vast. De beginselen en doelstellingen die hierin worden beschreven zijn:

• - 

  handhaving internationale vrede en veiligheid;
• - 

  ontwikkeling van vriendschappelijke betrekkingen die zijn gegroeid op eerbied voor het beginsel van gelijke rechten en van zelfbeschikking van volken;
• - 

  bereiken van internationale samenwerking bij oplossen van mondiale vraagstukken van economische, sociale, culturele en humanitaire aard;
• - 

  bevorderen van respect voor mensenrechten en fundamentele vrijheden;
• - 

  dienen als centrum om pogingen van de volken tot het bereiken van gemeenschappelijke doeleinden met elkaar in overeenstemming te brengen.

De VN-familie van organisaties bestaat uit:

• - 

  De VN zelf, die zes hoofdorganen omvat: de Algemene Vergadering, de Veiligheidsraad, het Secretariaat, het Internationaal Gerechtshof, de Economische en Sociale Raad (ECOSOC) en de Trustschapsraad. Al deze organen zijn gevestigd in New York, behalve het Internationaal Gerechtshof, dat bevindt zich in Den Haag;
• - 

  De VN-programma's en -fondsen - waaronder het VN-kinderfonds (UNICEF), het VN-ontwikkelingsprogramma(UNDP) en het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR) - die zich inzetten voor ontwikkeling, humanitaire hulp en mensenrechten;
• - 

  Gespecialiseerde organisaties actief op gebieden als gezondheidszorg, landbouw, internationale luchtvaart en meteorologie. De gespecialiseerde organisaties, verbonden met de VN door speciale overeenkomsten, doen hun werk in samenspraak met de VN, maar zijn afzonderlijke, autonome organisaties.

De huidige secretaris-generaal van de VN is de Zuid-Koreaan Ban Ki-Moon. Zijn termijn loopt van 1 januari 2007 tot en met 31 december 2011.

1997-2006 Kofi Annan (Ghana)

1992-1996 Boutros Boutros-Ghali (Egypte)

1982-1991 Javier Pérez de Cuéllar (Peru)

1972-1981 Kurt Waldheim (Oostenrijk)

1961-1971 U Thant (Birma)

1953-1961 Dag Hammarskjöld (Zweden)

1946-1952 Trygve Lie (Noorwegen)

1945-1946 Gladwyn Jebb, waarnemer (Verenigd Koninkrijk)

Voor een overzicht van de 192 landen die lid zijn van de VN klik hier .

Sinds de jaren ’90 is er een debat gaande over hervormingen van de verschillende VN-instellingen. Diverse lidstaten hekelen de organisatiestructuur en de werkwijze van de VN-organen. Er bestaat echter geen consensus over hoe deze hervormingen door te voeren, waardoor de hervormingen binnen de VN langzaam of helemaal niet worden doorgevoerd. Doordat er onderling geen draagvlak bestaat voor eensgezinde hervormingen lijkt het voor velen of de VN niet in staat is om zichzelf efficienter te organiseren.

Om de problematiek rondom de hervormingen te verminderen heeft secretaris-generaal Ban Ki-Moon in januari 2008 verregaande hervormingen aangekondigd voor de VN welke binnen enkele jaren doorgevoerd moeten zijn. Prioriteit van zowel de secretaris-generaal als de lidstaten is om de VN  zodanig te versterken dat de organisatie op de meest efficiënte manier de uitdagingen van de 21e eeuw het hoofd kan bieden.

Europese Unie en de VN

In 2008 is de samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Naties verder versterkt door de uitbreiding van de verschillende netwerken van contactpunten en de invoering van samenwerking en dialoog op alle gebieden van de buitenlandse betrekkingen van beide organisaties (vrede, veiligheid, mensenrechten, economische en sociale zaken, ontwikkeling en humanitaire hulp). Naast nauwe interactie op politiek en operationeel niveau hebben er talrijke bijeenkomsten op hoog niveau plaats tussen de vertegenwoordigers van de Europese Commissie en die van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

Voorts heeft de Europese Unie het hervormingsproces van de Verenigde Naties verder ondersteund, evenals de consolidatie en efficiënte werking van de nieuwe organen die naar aanleiding van de wereldtop van 2005 zijn opgericht. Nadat gevraagd was om als institutionele donor aan de bijeenkomsten deel te nemen, heeft de Europese Gemeenschap met name deelgenomen aan de werkzaamheden van de Commissie voor vredesopbouw.

De budgetten van de Verenigde Naties worden gefinancierd op twee manieren: via toegewezen en vrijwillige contributies van lidstaten (burgers kunnen eventueel ook vrijwillige contributies leveren aan de organisatie, hoewel deze uiteraard van minder belang zijn door de grootte van de contributies). Het reguliere tweejarige budget van de organisatie en de gespecialiseerde organisaties wordt gefinancierd door toegewezen contributies.

De Algemene Vergadering keurt het budget goed en bepaalt daarmee gelijk de grootte van de contributie per lidstaat. Deze wordt grotendeels gebaseerd op de relatieve capaciteit van elke lidstaat om te betalen. Deze capaciteit wordt onder andere opgebouwd uit de hoogte van het nationaal inkomen van een lidstaat.

Gespecialiseerde programma's en organisaties die niet in het algemene budget van de Verenigde Naties zitten (zoals UNICEF) worden volledig gefinancierd door vrijwillige contributies van lidstaten. Het gaat hier voornamelijk om financiële contributies, maar bepaalde programma's krijgen ook donaties in natura (zoals tarwe voor het Wereldvoedselprogramma).

website UN (en)

website UNRIC (nl)