Ondernemingen- en industriebeleid - Montesquieu Institute

Het EU-ondernemingenbeleid heeft als doel alle ondernemingen binnen de interne markt te stimuleren in groei en ontwikkeling. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen rechtsvorm, sector of omvang. Er wordt met name aandacht besteed aan het midden- en kleinbedrijf.

Het beleid richt zich onder meer op:

• - 

  het aanmoedigen van ondernemerschap, waaronder het bevorderen en vergemakkelijken van het oprichten van ondernemingen
• - 

  het prikkelen van ondernemingen om te innoveren en te groeien door het scheppen van een gunstig ondernemingsklimaat
• - 

  het vergroten van de toegankelijkheid van goederen en diensten voor ondernemingen in internationale markten
• - 

  de mogelijkheid voor bedrijven om onderling te vergelijken en ervaringen uit te wisselen op basis van kerncijfers (benchmarking)
• - 

  het stimuleren van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie.

De Europese Unie draagt bij aan een klimaat waarin bedrijfsleven, industrie en innovatie kunnen gedijen. Met het creëren van een interne markt tussen de EU-lidstaten wordt het ondernemen makkelijker gemaakt. Voor bedrijven moeten er zo weinig mogelijk drempels zijn om over de grenzen te ondernemen en de concurrentie aan te gaan met bedrijven uit de hele Europese Unie.

Subsidieprogramma's die zijn gericht op onderzoek, (beroeps)onderwijs, duurzame ontwikkeling en ICT zijn alle mede bedoeld om de drempels te verlagen die ondernemingen en industrieën ervaren bij de toepassing van nieuwe technieken en bedrijfsprocessen. Daarnaast ondersteunt de Unie projecten op het gebied van goed ondernemerschap met statistieken, symposia en onderzoek.

De verbintenis van de Europese Unie om bij te dragen aan de totstandbrenging van een klimaat waarin het bedrijfsleven, de industrie en innovatie kunnen gedijen, is officieel vastgelegd in artikel 157 EG.

In maart 2000 gaf de Europese Raad in Lissabon het ondernemingenbeleid voor het eerst een nieuwe impuls met de Lissabonstrategie. Sinds 2010 wordt op deze strategie voortgebouwd met de Europa 2020-strategie: de langetermijnstrategie van de Europese Unie voor een sterke en duurzame economie met veel werkgelegenheid.

De kerndoelen van de Europa 2020-strategie zijn de volgende:

• - 

  Meer onderzoek en ontwikkeling

  Investeringen in onderzoek van overheid en bedrijven moeten stijgen tot 3 procent van het bruto binnenlands product. Zowel de overheid als het bedrijfsleven moeten daaraan bijdragen.

• - 

  Meer werkgelegenheid

  In 2020 moet 75 procent van de Europeanen van 20 tot en met 64 jaar betaald werk verrichten. Meer jongeren, ouderen, laaggeschoolden en legale immigranten moeten aan het werk.

• - 

  Groene economische groei

  De zogenaamde 20/20/20-doelstellingen moeten worden gehaald: de uitstoot van broeikasgassen moet met 20 procent worden verminderd ten opzichte van 1990, de energie-efficiëntie moet met 20 procent worden verhoogd en 20 procent van de energie moet op duurzame wijze worden opgewekt. Indien andere ontwikkelde landen buiten de EU bereid zijn om de uitstoot van broeikasgassen ook sterk terug te dringen, wil de EU haar doelstelling na 2012 verder verscherpen. De Europese uitstoot zou in dat geval met 30 procent moeten worden teruggebracht ten opzichte van 1990.

• - 

  Bevorderen van sociale insluiting

  Het aantal Europeanen dat op de grens van de armoede leeft, moet worden verminderd. Daardoor moet     aan ten minste 20 miljoen mensen een uitweg uit het risico op armoede worden geboden.

• - 

  Onderwijsniveau verhogen

  In 2020 moeten minder jongeren vroegtijdig de school verlaten; het aantal uitvallers moet onder de 10 procent komen te liggen. Daarnaast moet ten minste 40 procent van de jongeren een diploma in het hoger onderwijs halen.

Ondernemingsbeleid voor het MKB

MKB-specifiek beleid dateert uit 1983, het Europees jaar van het MKB. Toen is een specifiek communautair programma ontworpen ter bevordering van deze sector.

In december 2000 kreeg het ondernemingsbeleid voor het MKB een grotere reikwijdte en meer financiële ruimte. Het programma had vanaf toen zijn uitwerking in meer dan 30 landen, waaronder ook kandidaat-lidstaten voor toetreding tot de EU. De drie hoofddoelstellingen van het ondernemingsbeleid zijn terug te leiden naar het Groenboek over de innovatie, dat de Commissie in 1995 publiceerde. De doelstellingen uit het groenboek waren:

• - 

  bevordering van een innovatiecultuur in de maatschappij zowel als in de economie;
• - 

  totstandbrenging van een gunstig ondernemingsklimaat in termen van wettelijke, regelgevende en financiële bepalingen om innovatie te bevorderen;
• - 

  bevordering van effectievere banden tussen onderzoek, innovatie en bedrijfsleven.

In 2007 startte de Commissie het EUROSTARS programma om onderzoeksgerichte kleine en middelgrote bedrijven te ondersteunen. Het samenbrengen van Europese en nationale subsidies en private investeringen moet leiden tot efficiënter onderzoek.

Naar aanleiding van de economische crisis die in 2007 was begonnen, heeft de Europese Commissie in juli 2009 een voorstel gepresenteerd voor het verstrekken van microkrediet aan startende ondernemers. De regeling geeft mensen die hun baan zijn kwijtgeraakt de mogelijkheid om een lening te krijgen voor het starten van een eigen bedrijf. De leningen zijn bedoeld voor bedrijven met ten hoogste 10 werknemers, een norm waaraan ruim 90 procent van de bedrijven in de EU aan voldoet. De Europese Commissie en de Europese Investeringsbank hebben samen een budget van 200 miljoen euro ter beschikking gesteld, waarvan per bedrijf tot een maximum van 25.000 euro geleend kan worden.

De regeling is het eerste kwartaal van 2010 in werking getreden.

Het verminderen van de administratieve lastendruk

De Europese Commissie streeft ernaar regels en wetten te vereenvoudigen of af te schaffen. De administratieve lastendruk van bedrijven moet vóór 2012 met een kwart zijn verminderd. Daarbij moet echter worden voorkomen dat het schrappen van Europese regels leidt tot nieuwe regels op nationaal niveau. Per saldo moeten er minder regels komen, de zogenoemde 'netto-aanpak'.

In oktober 2009 lag de EU al voor op schema wat betreft het terugdringen van het aantal regels. Hoewel was afgesproken een vermindering van 25 procent per 2012 na te streven, was de EU er in 2009 al in geslaagd een vermindering van 33 procent te bewerkstelligen.

De Europese Unie heeft een website gemaakt waar ondernemers overbodige regels kunnen aanmelden.

Prijs voor meest ondernemende regio in Europa

Het Comité van de Regio's ondersteunt en stimuleert ontwikkeling op regionaal niveau. Eén van de initiatieven van het Comité is het proefproject 'Ondernemende Regio van Europa', om bestuurlijke initiatieven ter ondersteuning van ondernemerschap aan te moedigen. Elk jaar zullen drie EU-regio's met een stimulerend beleid voor ondernemers zichzelf 'ondernemende regio van het jaar' mogen noemen.

Lees meer

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid: Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Ondernemingen en industrie

Sinds 2010 is de Eurocommissaris voor Ondernemingen en Industrie verantwoordelijk voor het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo.

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

De raadsformatie die beslist over het  Ondernemingen- en industriebeleid is de Raad Concurrentievermogen: interne markt, industrie en onderzoek. Besluiten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid. Vertegenwoordiger voor Nederland in de Raad is:

Voor het Europees Parlement beoordeelt de parlementaire commissie Industrie, onderzoek en energie de voorstellen van de Europese Commissie en de eventuele aanvullingen van de Raad. Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

De volgende Europarlementariërs zijn voor Nederland plaatsvervangend lid:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Beleid van belang voor ondernemingen en industrie vindt haar basis in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU). Daarnaast staan er specifieke verwijzingen naar ondernemingen in artikelen die beleidsterreinen behandelen die elders op deze site staan.

• - 

  basis: derde deel VwEU titel XVII art. 173

Hot issues

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Artikelen Eurostat (en)

▪  Tabellen Eurostat (en)