Beleid informatiemaatschappij - Montesquieu Institute

Sinds de jaren '90 neemt het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) enorm toe. Informatie-uitwisseling vindt steeds meer plaats met behulp van digitale technologieën. Het meest in het oog springende voorbeeld is het internet. Kennis en informatie zijn steeds makkelijker toegankelijk en spelen een belangrijke rol in onze economie en samenleving.

Een belangrijk element van het Europese beleid op dit terrein is om ICT-diensten voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden. Dit geldt voor bijvoorbeeld telefonie, fax en internet. Dit beleidsterrein wordt sinds 2010 ook wel aangeduid als Digitale Agenda.

Daarnaast wil de Europese Unie de ontwikkeling en het gebruik van ICT stimuleren, om op die manier de concurrentiepositie van de EU ten opzichte van andere economische grootmachten zoals de Verenigde Staten en Japan te verbeteren.

Op de Europese top van Lissabon (2000) kondigden Europese regeringsleiders aan dat de Europese Unie in 2010 de "meest concurrerende kennismaatschappij ter wereld" moest zijn. Het stimuleren van de ontwikkeling en het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) was een belangrijk element in de toen tot stand gekomen Lissabon-strategie.

Ook in het opvolgende programma, de EU 2020-strategie (uit 2010), speelt het bevorderen van ontwikkeling en gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) een grote rol.

De Europese Commissie wil dit op de volgende manieren bereiken:

• - 

  regels over het ontwikkelen van nieuwe ICT-diensten verminderen
• - 

  ICT-diensten beschikbaar en toegankelijk maken en houden voor Europese burgers en bedrijven
• - 

  concurrentie stimuleren door het bestrijden van monopolieposities

eEurope-initiatief

Dit initiatief werd in 2002 gestart als onderdeel van de bovengenoemde Lissabon-strategie. Het doel was om internet in de gehele Unie goedkoper, sneller en veiliger te maken, investeringen in menselijke en financiële middelen te bevorderen en het gebruik van internet aan te moedigen.

eEurope 2002 werd opgevolgd door het eenjarige actieplan eEurope 2005. Dit was hoofdzakelijk gericht op de bevordering van breedbandtoegang tegen betaalbare prijzen, verbeterde netwerkbeveiliging en een groter gebruik van informatietechnologieën door de nationale overheden van de 27 EU-lidstaten.

Digitale agenda

Sinds het aantreden van de nieuwe Europese Commissie Barroso II heeft de Commissie een eurocommissaris die zich specifiek

bezig houdt met digitale innovatie. ICT speelt een belangrijke rol bij de economische ontwikkeling en innovatiekracht van de EU. Eurocommissaris Neelie kroes heeft grote ambities op dit gebied, die zij heeft uitgewerkt in de digitale agenda voor Europa 2010-2020.

i2010-initiatief

In juni 2005 heeft de Europese Commissie een nieuw strategisch kader voor de informatiemaatschappij en de media gepresenteerd: i2010 - een Europese informatiemaatschappij voor groei en werkgelegenheid. Dit meerjarenplan liep van 2005 tot 2010 en volgde het in 2005 beëindigde eEurope 2005 actieplan op.

Het i2010-initiatief had drie prioriteiten:

• - 

  voltooiing van een gemeenschappelijke Europese informatieruimte, ter bevordering van een open concurrerende interne markt voor de informatiemaatschappij en de media
• - 

  versterking van innovatie en investeringen in onderzoek naar informatie- en communicatietechnologieën (ICT)
• - 

  totstandbrenging van een Europese informatiemaatschappij die gericht is op betere openbare dienstverlening en een betere levenskwaliteit

Granada-strategie

Het Spaans EU-voorzitterschap heeft tijdens het wereldcongres over IT (WCIT 2010) dat van 25 tot en met 27 mei 2010 plaatsvond in Amsterdam de Granada-strategie gepresenteerd. Dit vijfjarenplan is de opvolger van het i2010-initiatief en zal lopen van 2010 tot 2015.

De Granada-strategie kent vijf prioriteiten voor het Europese ICT-beleid:

• - 

  verbeterde infrastructuur door investering in nieuwe netwerktechnieken
• - 

  groter consumentenvertrouwen in digitale technieken door verbeterde veiligheid van het internet
• - 

  een Europese conventie voor de rechten van de internetgebruiker opstellen
• - 

  een digitale variant van de gemeenschappelijke markt tot stand brengen
• - 

  de Europese ICT-sector versterken ten opzichte van de VS en Azië

Negatieve aspecten informatiemaatschappij

De informatiemaatschappij heeft ook negatieve gevolgen, zoals computercriminaliteit en internetpiraterij. De EU bestrijdt deze gevolgen onder meer met een actieplan ter bevordering van een veilig gebruik van het internet en ter bestrijding van onwettige en schadelijke inhoud. Het actieplan moet kinderporno, manipulatie van kinderen en online pesten bestrijden, en voorziet in Europabrede regels ten aanzien van afluistertechnieken en spam om zo de privacy bij het gebruik van ICT-diensten en een veiliger internet te waarborgen.

Tevens stelde de Europese Commissie in maart 2009 een plan voor om de Europese Unie beter te beschermen tegen cyber-aanvallen en andere verstoringen van elektronische systemen. Het plan richt zich vooral op bedrijven, overheden en burgers. Onder andere het uitwisselen van kennis en het bevorderen van de samenwerking tussen lidstaten staan hierbij centraal.

In april 2010 stelden de Europese ministers van Buitenlandse Zaken aan de Europese Commissie voor om een nieuw Europees centrum voor bestrijding van criminaliteit, fraude en verspreiding van kinderporno op internet op te zetten. Zij zijn niet tevreden over het huidige Europees 'platform voor bestrijding van cybercriminaliteit', onder leiding van Europol. Een nieuw Europees centrum zou verschillen in nationale wetgeving moeten oplossen en een grotere samenwerking tussen lidstaten bewerkstelligen.

Sociale cohesie

De Europese Commissie ziet in het ICT-beleid een kans om te werken aan sociale samenhang binnen de EU. Internet is hiervoor een geschikt medium vanwege het grote bereik.

Om alle lagen van het Europese publiek te kunnen betrekken bij de Unie is het van belang dat toegang tot het internet ook overal voldoende aanwezig en bovendien ook betaalbaar is. Hiertoe heeft de Commissie de volgende drie beleidsprioriteiten opgesteld:

• - 

  iedereen (burgers en bedrijven) moet toegang hebben tot een betaalbare hoogwaardige internetverbinding
• - 

  iedere burger moet beschikken over de benodigde vaardigheden op het gebied van ICT
• - 

  iedere burger moet op de hoogte zijn van en toegang hebben tot het Leven Lang Leren programma van de Europese Commissie

Bovenstaande prioriteiten worden doorgaans verweven met de eerder besproken ICT-initiatieven van de Europese Commissie, zoals het i2010-initiatief en de Granada-strategie.

Lees meer

Bij de besluitvorming op dit beleidsterrein spelen de Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement een rol.

Initiatief voor nieuw beleid bij de Europese Commissie

Eerstverantwoordelijk is de Eurocommissaris voor Digitale agenda:

Invloed nationale parlementen

Nationale parlementen van de lidstaten kunnen binnen acht weken nadat de Europese Commissie een voorstel heeft bekendgemaakt, laten weten dat de Europese Unie zich niet met het onderwerp zou moeten bezighouden.

Vanuit het Nederlandse parlement zijn bij dit beleidsterrein betrokken:

Besluitvorming door Raad en Europees Parlement

De besluitvorming verloopt volgens de gewone wetgevingsprocedure.

De raadsformatie die beslist over het Europese beleid inzake de informatiemaatschappij is de Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie. Besluiten worden genomen met gekwalificeerde meerderheid.

Vertegenwoordiger voor Nederland in deze Raad is:

In het Europees Parlement beoordelen de volgende parlementaire commissies aspecten van het Informatiebeleid:

• - 

  voor bijvoorbeeld standaarden in het betalingsverkeer via internet: de commissie Interne Markt en Consumentenbescherming

Deze commissie heeft de volgende Nederlandse leden:

De volgende Europarlementariërs zijn in deze commissie plaatsvervangend lid:

• - 

  voor de bestrijding van spam, piraterij, online discriminatie en criminaliteit, en privacy-aspecten: de commissie Burgerlijke Vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken

Voor Nederland zijn de volgende Europarlementariërs lid:

Als het Europees Parlement het (eventueel aangepaste) voorstel goedkeurt, sluit een overeenstemming in de Raad van de Europese Unie de procedure af. Nederland heeft in de Raad 13 stemmen, op een totaal van 345. Als het voorstel door de Raad is goedgekeurd, zorgt de Nederlandse regering ervoor dat het voorstel nationaal wordt uitgevoerd.

Het beleid informatiemaatschappij vindt haar basis in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VwEU):  

• - 

  Trans-Europese netwerken: derde deel VwEU titel XVI art. 170
• - 

  Onderzoeks- en innovatiebeleid: derde deel VwEU titel XIX art. 179, 180, 190  

Hot issues

Nederland

Europese Unie

Activiteitendossier

Factsheet Europees Parlement

Betrokken instanties

Statistiek

Eurobarometer